ولى به جاى آن قلب پاك و سالم دارد .
ممكن است كه كلام بر معنايش حمل شود به اين طريق كه مال و بنون را به معناى بىنيازى بدانيم كه در اين صورت تقدير آيه چنين بوده است : يوم لا ينفع غنى إلا غنى من أتى اللَّه بقلب سليم ؛ زيرا بىنيازى مرد در دينش به قلب پاك و سالم است هم چنان كه بىنيازى و ثروتش در دنيا به مال و فرزندان است .
و ممكن است كه لفظ « من » مفعول براى فعل « ينفع » باشد ، يعنى ثروت و فرزندان فايدهاى ندارند مگر براى مردى كه با داشتن ثروت و فرزند ، داراى قلب سالم و پاك باشد كه مالش را مطابق دستور خدا به مصرف برساند و فرزندش را به راه راست هدايت كند و دستورات دين را به او بياموزد . و گويند كه قلب سليم آن است كه اسلام را پذيرفته و سالم باشد و تسليم دستورهاى خداوند بشود و از حضرت صادق عليه السّلام نقل است كه فرمود : قلب سليم قلبى است كه از دوستى دنيا پاك باشد « 1 » .
وَ أُزْلِفَتِ الْجَنَّةُ لِلْمُتَّقِينَ
؛ بهشت به پرهيزكاران نزديك شد تا جايگاه خود را در آن ببينند و شادمان شوند .
وَ بُرِّزَتِ الْجَحِيمُ لِلْغاوِينَ
؛ دوزخ براى گمراهان آشكار و نمايان شد و از اين كه به آن جا رانده مىشدند افسوس مىخوردند و غمگين مىشدند چنان كه خداوند فرموده است :
فَلَمَّا رَأَوْهُ زُلْفَةً سِيئَتْ وُجُوهُ الَّذِينَ كَفَرُوا
؛ « چون كافران عذاب را از نزديك ديدند صورتهايشان زشت و سياه شد » . ( ملك / 27 ) و چون آتش در ديد آنها قرار گرفت غم و غصّهء آنها زياد شد و به آنها گفته شد : خدايان شما كجا هستند ؟ آيا مىتوانند فايدهاى به شما برسانند ؟ يا شما مىتوانيد از كمك آنها بهرهمند شويد ؟
هرگز چنين نيست ! زيرا آن خدايان و كسانى كه آنها را پرستش مىكردند هيزم
هامش
( 1 ) -
قلب السّليم هو القلب الّذى سليم من حبّ الدّنيا