لا يَشْهَدُونَ الزُّورَ
؛ در مجالس گناه و هرزگى و باطل حاضر نمىشوند ، و بعضى گويند كه مقصود از ( زور ) غنا و خوانندگى است . و اين قول از دو سيّد بزرگوار ، امام باقر و صادق عليهما السّلام روايت شده است . در مواعظ حضرت عيسى بن مريم عليه السّلام روايت شده است كه :
ايّاكم و مجالسة الخطائين « 1 » .
و بعضى گويند كه در اصل : لا يشهدون شهادة الزّور بوده است ؛ مضاف حذف شده و مضاف اليه جاى آن را گرفته است .
وَ إِذا مَرُّوا بِاللَّغْوِ مَرُّوا كِراماً
؛ و هنگامى كه به كسانى گذر كنند كه به كارهاى لغو و بيهوده مشغولند ، بزرگوارانه و بى اعتنا در حال اعراض از آنها مىگذرند بدون آن كه بايستند و دخالت در كار آنها كنند . كلمهء « لغو » به هر چيز بيهوده كه بتوان آن را دور انداخت ، گفته مىشود .
إِذا ذُكِّرُوا بِآياتِ رَبِّهِمْ
؛ هر گاه از قرآن و دلالتهاى ديگر ، پند گيرند .
لَمْ يَخِرُّوا عَلَيْها صُمًّا
؛ اين عبارت مفهوم « خرور » را نفى نمىكند بلكه آن را اثبات مىكند و فقط كرى و كورى را نفى مىكند ، يعنى هر گاه كه آيات خداوند براى آنها گفته مىشود به شوق شنيدن آن ، متواضعانه در مقابلش به خاك مىافتند . بنا بر اين آنها با گوشهاى شنوا و چشمان بينا [ آيات خدا را ] مىشنوند و مىبينند .
ذُرِّيَّاتِنا
؛ اين عبارت « ذرّيّتنا » نيز خوانده شده است . مؤمنان از خداوند خواستند كه زنان و فرزندان و نوادگانى به آنها عطا فرمايد كه باعث روشنى چشم و سرور خاطر آنها گردند و از ابن عبّاس نقل شده است كه منظور از ذرّيهاى كه نور چشم باشد فرزند انسان است هر گاه [ پدر ] وى را ببيند كه مشغول نوشتن فقه ( اهل بيت ) است . « 2 » .
إِماماً
؛ منظور از امام ائمه عليهم السّلام است و چون بر جنس دلالت مىكند مفرد آمده است يا جمع أمّ است مثل صيام كه جمع صائم است .
هامش
( 1 ) - از همنشينى با خطا پيشگان دورى كنيد . با توجه به نسخهء الف كه خطّابين است يعنى پرچانگان .
( 2 ) - هو الولد إذا رآه يكتب الفقه .