مانند « براهمه » « 1 » به بعثت پيامبران ايمان نداشتهاند .
وَ أَعْتَدْنا لِلظَّالِمِينَ
؛ منظور از « ظالمين » يا قوم نوح است ، و چون مقصود بيان ستم و ظلم آنها بوده است ، به اسم ظاهر بيان شده است ، يا « ظالمين » به معناى عموم آن است كه تمام ستمكاران را شامل مىشود . « عادا » عطف به ضمير هم در كلمهء « جعلناهم » مىباشد .
وَ أَصْحابَ الرَّسِّ
؛ آنها قومى بودند كه پيامبرى به نام حنظله داشتند و چون او را كشتند ، به هلاكت رسيدند .
« رسّ » به معناى چاهى است كه سنگ چينى نشده باشد و گويند ( رسّ ) روستايى است در « يمامه » به نام « فلج » و از حضرت صادق عليه السّلام روايت شده است كه زنان آنها همجنس باز بودهاند .
وَ قُرُوناً بَيْنَ ذلِكَ
؛ مقصود طوايفى هستند كه ميان اين قومهاى مذكور [ عاد ، ثمود و رسّ ] بودهاند . چنان كه گاهى حسابدارى عددهاى زيادى را حساب مىكند ، سپس عددى را مىگويد : اين هم مثل آنها است ، يعنى اين عدد هم حساب شده است .
وَ كُلًّا
؛ به فعل مقدّر : أنذرنا يا حذّرنا منصوب شده است و عبارت
« ضَرَبْنا لَهُ الْأَمْثالَ »
بر فعل مقدّر دلالت دارد يعنى ما براى هر يك از آنان داستانهاى عجيب [ و عبرت آموز ] بيان كرديم .
و « كلّا » دومى به فعل ظاهر : « تبّرنا » منصوب شده است .
تَتْبِيراً
؛ به معناى شكستن و خورد كردن است . منظور از قريه ، روستاى سدوم ، از روستاهاى قوم لوط مىباشد . آنها پنج قريه بودند كه چهارتايى آنها را خداوند از بين برد و يكى از آنها را باقى گذاشت .
هامش
( 1 ) - بر همين - پيشوا و روحانى مذهب برهمايى است و جمع آن ( براهمه ) است - فرهنگ عميد ، ج اول - م .