كلام است ، يعنى نزول تدريجى قرآن و به اين طريق به مبارزه طلبيدن كفّار را - كه اگر مىتوانيد يك سوره مانند سور قرآن بياوريد - براى اعجاز مناسبتر است از اين كه تمام قرآن يك باره نازل گردد و به كافران گفته شود : اگر مىتوانيد مانند آن را در فصاحت بياوريد و گويا خداوند مىفرمايد : آنچه شما را به اين گونه پرسشها وا مىدارد تخطئه كردن راه پيامبر صلى اللَّه عليه و آله و پست شمردن جايگاه و منزلت اوست . و هنگامى كه شما را با صورتهايتان به طرف جهنّم كشيدند مىفهميد كه جاى شما از جاى او بدتر و راه شما از راه او گمراهتر است .
و رواست كه از « مكان » ، شرافت و منزلت معنوى اراده شود ، يا مراد خانه و جاى سكونت باشد . مانند اين آيه :
أَيُّ الْفَرِيقَيْنِ خَيْرٌ مَقاماً وَ أَحْسَنُ نَدِيًّا
؛ « كدام يك از ما دو فرقه ( غنى و فقير ) جايگاهمان بهتر و منزلتمان نيكوتر خواهد بود » ( مريم / 73 ) .
وَزِيراً
؛ ما هارون را در انجام رسالت ياور و كمك كار موسى قرار داديم ، مقصود ، اين است كه اين دو نفر بسوى قوم خود رفتند و آنها ايشان را تكذيب كردند .
فَدَمَّرْناهُمْ
؛ در اين مورد سخن به اختصار بيان شده است ، زيرا مقصود از اين داستان اين است كه به سبب فرستادن پيامبران حجّت بر آنها تمام شده است و به علّت انكارشان سزاوار هلاكت و نابودى شدهاند .
از حضرت على عليه السّلام فدمّراهم « 1 » و
فدمّرانّهم ، « 2 »
با تأكيد به « نون » مشدّده ، روايت شده است .
كَذَّبُوا الرُّسُلَ
؛ [ چرا رسل گفته شده است در حالى كه حضرت نوح يك نفر بود ] زيرا انكار آن قوم حضرت نوح را انكار تمام پيامبران است و يا معنى اين است كه هم او را انكار كردند و هم پيامبران پيش از او را ، يا مقصود اين است كه آنها اصولا
هامش
( 1 ) - يعنى موسى و هارون دشمنان را هلاك كردند .
( 2 ) - يعنى اى موسى و هارون دشمنان خود را هلاك كنيد .