( محمّد صلى اللَّه عليه و آله / 4 ) .
نصب « جهد » بنا بر حاليت است ، كه گويا چنين فرموده است : جاهدين ايمانهم ( در حالى كه در سوگندهايشان جدّيت و كوشش دارند ) . « جهد يمينه » مستعار از « جهد نفسه » موقعى گفته مىشود كه شخصى نهايت كوشش خود را انجام داده باشد در اين هنگام مبالغه در قسم مىكند و آن را مؤكّد مىسازد ، از ابن عباس نقل شده : هر كه بگويد : « به خدا سوگند » قسم جدّى ياد كرده است .
لَئِنْ أَمَرْتَهُمْ
؛ اگر مؤمنان را فرمان دهى كه براى جنگ ، از خانههاى خود بيرون آيند ، حتما بيرون مىآيند .
طاعَةٌ مَعْرُوفَةٌ
؛ در محل اعراب اين عبارت دو احتمال وجود دارد :
1 - خبر براى مبتداى محذوف است . اى امركم و الذى يطلب منكم طاعة معلومة :
فرمانى كه خداوند به شما داده و آنچه از شما خواسته است ، عبادت و اطاعت ويژهاى است كه شكّى در آن نيست ، از قبيل اطاعت مردمان با اخلاص ، و نه سوگندهايى كه تنها به زبان بگوييد و دلهايتان مطابق با آن نباشد .
2 - يا مبتدايى است كه خبرش محذوف است اى طاعة معروفة اولى بكم من هذه الأيمان الكاذبة ، فرمان بردارى درست و صحيح ، براى شما بهتر از اين سوگندهايى دروغين است . خدا آگاه است از آنچه در باطن شماست و شما را بر آن ، مجازات مىفرمايد .
« فَإِنْ تَوَلَّوْا »
پس اگر از اطاعت خدا و رسولش سر پيچى كنيد ، به خودتان ضرر زدهايد زيرا پيامبر مسئوليتى غير از آنچه خدا بر عهدهء او گذاشته و او را بر آن مكلّف ساخته ، ندارد و هنگامى كه اين وظيفهء خود را انجام داد از عهدهء مسئوليّت خود بيرون آمده ، ولى وظيفهء شما در اين كه تكليف را بپذيريد و اطاعت كنيد به عهدهء خودتان مىباشد .
« بلاغ » به معناى رساندن و تبليغ است مثل « اداء » كه به معناى تأديه و انجام دادن