لِلْعالَمِينَ
؛ « ما مريم و پسرش را دليل و نشانهاى براى جهانيان قرار داديم » ( انبياء / 91 ) زيرا كلمهء « آيه » در هر دو جا به يك معناست ، يعنى حضرت عيسى عليه السّلام را بدون پدر آفريد و حضرت مريم بدون شوهر باردار شد .
وَ آوَيْناهُما إِلى رَبْوَةٍ
؛ مكان و مأواى آنها را در زمين بلندى قرار داديم ، يعنى زمين بيت المقدّس ، زيرا آن جا مرتفعترين و ارزشمندترين قسمتهاى زمين و نزديكترين قطعه به آسمان است . بعضى گفتهاند : منظور سرزمين فلسطين و « رمله » است كه يكى از شهرهاى شمال شرقى بيت المقدّس مىباشد . و بعضى ديگر گويند مراد سرزمين حيرهء كوفه و حوالى آن مىباشد .
« قرار » قطعهء ثابت از زمين كه هموار و پهن باشد ، از امام باقر عليه السّلام نقل شده است كه مراد از « قرار » مسجد كوفه است .
« معين » فرات و در اصل به معناى آبى است كه بر روى زمين آشكار و جارى باشد و در بارهء « ميم » آن اختلاف شده بعضى گفتهاند زايد از فعل « عانه » ( اسم مفعول ) ( بر وزن مبيع ) به معناى چيزى است كه با چشم ديده مىشود . قول دوم آن است كه بر وزن فعيل است و از كلمهء « ماعون » « 1 » كه به معناى منفعت است مىآيد ، يعنى به واسطهء آشكار و جارى بودنش بسيار سود دهنده است .
[ سوره المؤمنون ( 23 ) : آيات 51 تا 56 ]
يا أَيُّهَا الرُّسُلُ كُلُوا مِنَ الطَّيِّباتِ وَ اعْمَلُوا صالِحاً إِنِّي بِما تَعْمَلُونَ عَلِيمٌ ( 51 ) وَ إِنَّ هذِهِ أُمَّتُكُمْ أُمَّةً واحِدَةً وَ أَنَا رَبُّكُمْ فَاتَّقُونِ ( 52 ) فَتَقَطَّعُوا أَمْرَهُمْ بَيْنَهُمْ زُبُراً كُلُّ حِزْبٍ بِما لَدَيْهِمْ فَرِحُونَ ( 53 ) فَذَرْهُمْ فِي غَمْرَتِهِمْ حَتَّى حِينٍ ( 54 ) أَ يَحْسَبُونَ أَنَّما نُمِدُّهُمْ بِهِ مِنْ مالٍ وَ بَنِينَ ( 55 )
نُسارِعُ لَهُمْ فِي الْخَيْراتِ بَلْ لا يَشْعُرُونَ ( 56 )
هامش
( 1 ) - از مادهء « معن » به معناى جريان است و ماء معين يعنى آب جارى تفسير نمونه ، ج 14 ، ص 252 .