معبودى بجز او نيست ، پس آيا پرهيز نمىكنيد . ( 23 )
پس آن عدّه از قومش كه كافر شدند گفتند : اين نيست مگر بشرى مانند شما كه مىخواهد بر شما برترى يابد و اگر خدا مىخواست فرشتگانى براى اين امر مىفرستاد ، ما كه چنين چيزى از پدرها و گذشتگانمان نشنيدهايم . ( 24 )
اين مرد فقط مبتلا به جنون است پس تا مدّتى معيّن در بارهء او صبر كنيد . ( 25 )
تفسير :
وَ إِنَّ لَكُمْ فِي الْأَنْعامِ
؛ مراد از « انعام » در اين جا ، شتر است كه در خشكى به منزلهء كشتى است هم چنان كه كشتى وسيلهء باربرى در درياست و معمولا شتر همراه كشتى ذكر مىشود ، براى شما در آنها سودهايى از قبيل سوارى و باركشى و جز اينها وجود دارد و در شتر سود اضافهاى است كه استفاده از گوشش مىباشد .
مِنْ إِلهٍ غَيْرُهُ
؛ « غيره » صفت براى « إله » رفع آن بر محلّ « إله » و جرّش بر لفظ آن است و جملهء استينافيه و جارى مجراى علّت امر به عبادت است .
يُرِيدُ أَنْ يَتَفَضَّلَ عَلَيْكُمْ
؛ ( اشراف قوم نوح به ديگران گفتند : اين شخص تنها بشرى مثل شماست ) و مىخواهد بر شما برترى و رياست يابد . چنان كه قوم موسى به وى گفتند . . .
وَ تَكُونَ لَكُمَا الْكِبْرِياءُ فِي الْأَرْضِ ،
« تو آمدهاى ما را از عقايد اجدادمان باز دارى و خود و برادرت هارون در زمين حكمفرمايى كنيد » ( يونس / 77 ) .
ما سَمِعْنا بِهذا
؛ اين سخنان را ، يا ، مانند چنين كسى را كه بشر است ولى ادّعا مىكند كه رسول خداست ، هرگز نديده و نشنيدهايم . « جنة » به معناى جنون يا جنّ است ، يعنى ديوانگى و جن زدگى كه مردم خيال مىكردند .
« حَتَّى حِينٍ »
مدّت زمانى صبر كنيد تا اين كه بيمارى جنونش بر طرف شود و اگر نشد وى را بكشيد .