اللَّهُ يَصْطَفِي
؛ در اين آيه خداوند اعتقاد مشركان را ، مبنى بر اين كه نمىشود رسول و فرستاده خداوند ، از نوع بشر باشد ، مردود مىداند و بيان مىفرمايد كه فرستادگان خدا ، ممكن است از فرشتگان و يا از انسانها باشند . بعد بيان فرموده است كه ذات اقدس او از حال وضعيّت تمام اهل تكليف آگاه است ، چه آنان كه از دنيا رفته و چه آنها كه در حال حياتند ، بنا بر اين در مقابل اختيار او ، و فرمانش اعتراضى نيست .
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا
؛ در اين آيه نخست خداوند امر به نماز فرموده كه بزرگترين عبادت است و سپس به ساير عبادات از قبيل : روزه ، حج ، و زكات پرداخته و در آخر به طور عموم امر به انجام دادن كارهاى خير فرموده در بارهء تفسير معناى « خير » ابن عباس مىگويد : « خير » صلهء رحم و اخلاق پسنديده است .
لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ
؛ تمام آنچه گفته شد ، انجام دهيد ، در حالى كه بدون تكيه به اعمال خود فقط ( از خداوند ) اميد رستگارى داشته باشيد . از عقبة بن عامر نقل شده است كه عرض كرد يا رسول اللَّه صلى اللَّه عليه و آله آيا در سورهء حج ، دو سجده است ؟ فرمود : آرى ، اگر دو سجده را انجام ندهى ، آن دو آيه را مخوان . « 1 »
وَ جاهِدُوا فِي اللَّهِ
؛ اين جا خداوند ، دستور جنگ ( در راه خدا ) يا جهاد با نفس را داده كه جهاد اكبر است . چنان كه روايت شده است وقتى آن حضرت از جنگى برگشت فرمود : « ( اكنون ) از جهاد اصغر به جهاد اكبر بازگشتيم » . معناى آيه اين است : در راه خدا يا براى خدا بكوشيد .
« حَقَّ جِهادِهِ »
: اين عبارت مانند آن است كه مىگويند : هو حق عالم يعنى او براستى عالم است . در آيه قاعده اين بود كه گفته شود : حق الجهاد فيه ، يا حق جهاد كم فيه ، جز اين كه چون جهاد به خاطر خدا و در راه او انجام مىشود و
هامش
( 1 ) - منظور از دو آيه آيه 18 : الم تر . . . و آيهء مورد بحث مىباشد ( ولى در رسالههاى عمليه فقط چهار سوره سجدهء واجب دارد به ترتيب : 1 - السجده ( 32 ) ؛ 2 - فصّلت ( 41 ) ؛ 3 - النّجم ( 53 ) ؛ 4 - العلق ( 96 ) .