كه شما در آن قرار داريد ؟ »
أَوْ يُرْسِلَ عَلَيْكُمْ حاصِباً
؛ حاصب ، بادى است كه ريگها و سنگريزهها را پرتاب مىكند .
معناى آيه اين است : اگر شما را با بلاهاى زمينى از قبيل : زلزله و خسف از بين نبرد با بلاى آسمانى هلاكتان مىكند و بادها مىفرستد كه سنگريزهها را بسوى شما پرتاب كند و ياورى پيدا نكنيد كه اين بلا را از شما دفع كند .
أَمْ أَمِنْتُمْ
؛ يا از اين امين هستيد كه خداوند شما را محتاج كند كه بر كشتى سوار شويد و به همان دريايى برگرديد كه شما را از غرقاب در آن نجات داد و سپس از خدا اعراض كرديد ، آن گاه او با فرستادن بادى سخت و كشتى شكن از شما انتقام بگيرد و شما را غرق كند ؟
فَيُرْسِلَ عَلَيْكُمْ قاصِفاً مِنَ الرِّيحِ
؛ قاصف بادى است كه صداى شديدى دارد ، چنان كه گويى اشيا را در هم مىشكند . بعضى گفتهاند به هيچ چيز برخورد نمىكند ، مگر اين كه آن را بشكند .
فَيُغْرِقَكُمْ
؛ اين فعل با ( تاء ) هم كه فاعلش « ريح » باشد و با نون متكلم مع الغير خوانده شده ، و نيز فعلهاى « يخسف ، يرسل ، و يعيدكم » به دو صورت : ( ياء و نون ) قرائت شدهاند .
بِما كَفَرْتُمْ
؛ چون نسبت به نعمت خداوند كه شما را از غرق شدن نجات داد ، ناسپاسى كرديد . «
ثُمَّ لا تَجِدُوا لَكُمْ عَلَيْنا بِهِ تَبِيعاً
» ؛ آن گاه كسى را نخواهيد يافت كه مطالبهء خون شما را از ما بكند . « تبيع » مدّعى ، مطالبه كننده از اين آيه گرفته شده است .
«
فَاتِّباعٌ بِالْمَعْرُوفِ
» پس در مطالبهء خون نيكى كند » چنان كه شمّاخ سروده است :
[ يلوذ ثعالب الشرقين منها ] * كمالا ذا الغريم من التبيع « 1 »
هامش
( 1 ) - روبهاى آن مكان از آن ( عقاب ) مىگريزند / چنان كه مديون از طلبكار مىگريزد . كشّاف ، ج 2 ، ص 680 پاورقى .