قتل از حدّ اعتدال خارج شود ، چرا كه او مورد حمايت است . ( 33 )
و به مال يتيم نزديك نشويد جز به روشى نيكوتر ، تا وقتى كه او به سر حدّ بلوغ رسد ، وفاى به عهد كنيد كه عهد مورد سؤال است . ( 34 )
وقتى پيمانه مىكنيد حق آن را ادا نمايند و با ترازوى درست وزن كنيد ، اين ، براى شما بهتر و سرانجامش نيكوتر است . ( 35 )
تفسير :
وَ لا تَقْتُلُوا أَوْلادَكُمْ
؛ عربها به علت بيم از فقر و گرسنگى دختران خود را زنده به گور مىكردند ، و اين است معناى فرزندكشى آنها ، لذا خداوند از اين كار نهى كرده و روزى آنها را ضمانت فرموده است . « خطأ » مىگويند : خطأ خطأ مثل أثم اثما ، خط و خطأ مثل حذر و حذر ، و خطاء با كسر و مدّ به اين وجوه خوانده شده ، و به معناى گناه ( و ضد صواب ) است . « فاحشة » كارى كه بيش از حد ، زشت باشد .
وَ ساءَ سَبِيلًا
؛ روش زنا ، روش بسيار بدى است كه همسر يا خواهر يا دختر ديگرى را غاصبانه و بدون سبب شرعى به تصرف خود درآورى با اين كه به طريق مشروع كه عقد نكاح است مىتوان به اين كار دست زد .
إِلَّا بِالْحَقِّ
؛ سه مورد است كه قتل غير ، به حقّ انجام مىشود :
1 - اين كه يك مؤمن كافر شود .
2 - زناى محصنه انجام دهد .
3 - مؤمنى را عمدا بكشد .
وَ مَنْ قُتِلَ مَظْلُوماً
؛ كسى كه بدون ارتكاب يكى از اين سه امر مذكور كشته شود ما ، وليّش را كه خويشاوند نزديك و اختياردار مطالبهء خون اوست بر قاتلش تسلّط داديم كه از او قصاص كند . « فلا يسرف » اين فعل به دو صورت غايب و مخاطب قرائت شده است ، بنا بر اين كه غايب باشد فاعل آن ولىّ است يعنى ولىّ ، غير قاتل را نكشد و نيز اگر قاتل ، يكى است دو تا را - چنان كه عادت جاهليت بود - به قتل