ترجمه :
و هر گاه آيهاى را به آيهء ديگرى تبديل كنيم - با اين كه خدا بهتر مىداند كه چه حكمى نازل مىكند - گويند : تو دروغگو هستى ، ولى بيشتر آنها نمىدانند . ( 101 )
بگو : آن را روح القدس ، از جانب پروردگارت به حق نازل كرده است ، تا مردم با ايمان را ثابت قدم سازد و بشارتى براى عموم مسلمانان باشد . ( 102 )
ما ، مىدانيم كه آنها مىگويند : بشرى او را تعليم مىدهد ، در حالى كه زبان كسى كه چنين نسبتى به او مىدهند ، غير فصيح است ، و اين قرآن زبان عربى آشكارى است . ( 103 )
آنان كه به آيات خدا ايمان نمىآورند ، خداوند هدايتشان نمىكند و بر ايشان عذابى دردناك است . ( 104 )
تنها كسانى نسبت دروغ مىدهند كه به آيات الهى ايمان ندارند و خود دروغگويانند . ( 105 )
تفسير :
وَ إِذا بَدَّلْنا
؛ تبديل كردن آيهاى به آيهء ديگر ، همان نسخ است ، و خداوند به آنچه بايد نازل كند داناتر است و بدين طريق در هر زمان امرى را كه مصلحت باشد نازل مىفرمايد و چه بسا مطلبى كه ديروز صلاح بوده است ولى امروز مفسده دارد و مصلحت در خلاف آن است و تنها خداست كه بر تمام مصالح آگاه است .
قالُوا إِنَّما أَنْتَ مُفْتَرٍ
؛ تو دروغگويى : ديروز چنان گفتى و امروز بر خلاف آن مىگويى .
بَلْ أَكْثَرُهُمْ لا يَعْلَمُونَ
؛ غالب آنها از مصلحت نسخ ، آگاهى ندارند ، زيرا جاهلند و نمىدانند كه نسخ هم از جانب خداست .
قُلْ نَزَّلَهُ رُوحُ الْقُدُسِ
؛ منظور از « روح » جبرئيل است و اضافهء بر « قدس » شده كه به معناى « پاكى » است ، مثل : حاتم الجود ، و ، زيد الخير و مراد ، روح مقدّس ، حاتم بخشنده ، و ، زيد نيكوكار است و مقدّس يعنى پاك از گناهان . در دو فعل : « ينزل و نزله » ( كه از باب تفعيل است ) معناى تدريج نهفته است يعنى هر قسمت از قرآن را