خود قرار ندهيد ، مبادا گامهاى ثابت متزلزل شود ، و بخاطر منع از راه خدا آثار سوء آن را بچشيد و برايتان كيفرى بزرگ باشد . ( 94 )
تفسير :
وَ أَوْفُوا بِعَهْدِ اللَّهِ
؛ منظور از عهد خدا بيعتى است كه با رسول خدا دربارهء اسلام و ايمان بستهاند ، چنان كه در آيهء ديگر مىفرمايد :
إِنَّ الَّذِينَ يُبايِعُونَكَ إِنَّما يُبايِعُونَ اللَّهَ
؛ « آنان كه با تو بيعت مىكنند ، با خدا بيعت مىكنند » ( فتح / 9 ) .
وَ لا تَنْقُضُوا الْأَيْمانَ بَعْدَ تَوْكِيدِها
؛ « پيمان بيعت را پس از آن كه با نام خدا محكم و موكد ساختيد ، نقض نكنيد » أكّد ، و ، وكّد هر دو يكى است كه واو تبديل به همزه شده است .
وَ قَدْ جَعَلْتُمُ
؛ و حال آن كه خداى را بر خود ناظر و گواه گرفتهايد ، و كفيل ، حال كفيل كنندهء خود را رعايت مىكند . و در جهت پيمان شكنى مانند آن زنى نباشيد كه از پنبه نخ مىساخت و بعد آنچه را كه رشته بود دوباره به حالت اوّل برمىگردانيد .
« أنكاث » جمع نكث قطعههايى كه از ريش ريش شدن فتيله و نخ به وجود مىآيد ، كسى كه اين عمل را انجام مىداد زنى بود بنام « ريطه » دختر سعد بن تيم بن مرّه ، از قبيلهء قريش ، اين زن هر روز از اول بامداد تا هنگام ظهر با عدهاى از كنيزان خود پنبهها را رشته مىكرد و سپس به آنها دستور مىداد همه را ريش ريش كنند و به حالت نخست برگردانند .
أَنْ تَكُونَ أُمَّةٌ هِيَ أَرْبى مِنْ أُمَّةٍ
؛ ( شما نبايد ) به دليل اين كه گروهى از قريش فرزند و مالشان از ديگران بيشتر است ( پيمان و سوگندهاى خود را بشكنيد و آن را وسيلهء خيانت و فساد قرار دهيد ) .
إِنَّما يَبْلُوكُمُ اللَّهُ بِهِ
؛ مرجع ضمير ، جمله « ان تكون امة » كه به معناى مصدر است مىباشد ، يعنى خداوند شما را مىآزمايد به اين كه قريش و دشمنان شما از نظر افراد و ثروت و سرمايه بيشتر از شما هستند ، تا ببيند كه آيا بر عهد و پيمان او ، و بيعت با