كفر مىورزيدند . ( 4 )
تفسير :
يُدَبِّرُ الْأَمْرَ
؛ كار خلقت را به جريان انداخت و بر نظام احسن آن را مرتب و مستحكم ساخت همچون مهندسى كه در استحكام بنا نظارت مىكند ، و منظور از « امر » تمام كار آفرينش است . توضيح اين كه خداوند در اول آيه ، با بيان آفرينش آسمانها و زمين در اين مدت اندك ، با همهء وسعت و پهناورى آنها ، و استوارى بر عرش ، عظمت و بزرگى حيطهء تصرّف خود را متذكر مىشود و سپس به منظور تأكيد بر عظمت آن جمله «
يُدَبِّرُ الْأَمْرَ
» را ذكر مىكند . اين جمله دلالت مىكند بر اين كه هيچ چيز از دايرهء قضا و قدر او بيرون نيست . و نيز جملهء : «
ما مِنْ شَفِيعٍ إِلَّا مِنْ بَعْدِ إِذْنِهِ
» ، دليل بر عزّت و كبريايى اوست .
ذلِكُمُ
؛ اشاره است به آفريننده با عظمتى كه بزرگى او پيشتر بيان گرديد يعنى اين ذات با عظمتى كه وصفش بيان شد ، خداوندى است كه سزاوار پرستش است و او پروردگار شماست . پس تنها او را بپرستيد و هيچ يك از آفريدههاى او را شريكش قرار ندهيد ، خواه فرشته باشد خواه انسان ، تا چه رسد به جماد كه هيچ زيان و سودى ندارد .
أَ فَلا تَذَكَّرُونَ
؛ در اصل « تتذكرون » بوده و مراد اين است كه شما با كمترين توجه به خطايى كه در عقيدهتان وجود دارد پى مىبريد .
إِلَيْهِ مَرْجِعُكُمْ جَمِيعاً
؛ سرانجام برگشت همهء شما به سوى اوست ، پس خود را براى ديدار او آماده كنيد . وعد اللَّه ؛ مصدر تأكيد كننده براى : «
إِلَيْهِ مَرْجِعُكُمْ
» و « حقّا » مصدر تأكيد كننده براى «
وَعْدَ اللَّهِ
» مىباشد .
إِنَّهُ يَبْدَؤُا الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيدُهُ
؛ جملهء مستأنفه و علت ، براى وجوب برگشتن به سوى اوست يعنى غرض از آفريدن موجودات و ميراندن آنها ، پاداش مكلّفين در مقابل كارهايشان مىباشد « أنه » : بفتح نيز خوانده شده كه در اصل « لأنّه » بوده يا منصوب به