مىكند و مىگويد كجايند شريكانى كه شما براى من ساختيد و بخاطر آنها با ديگران دشمنى مىكرديد ؟ ، آنان كه اهل علماند مىگويند :
امروز ، رسوايى و بدبختى بهرهء كافران است . ( 27 )
آنان كه فرشتگان ، قبض روحشان كنند ، در حالى كه بر خود ستم كردهاند ، و سر تسليم فرود آوردهاند ، مىگويند : ما ، كار ناروايى انجام ندادهايم : آرى خداوند به آنچه انجام مىداديد آگاه است . ( 28 )
پس ، از درهاى جهنّم داخل شويد در حالى كه جاودانه در آن خواهيد بود ، چه بد است جايگاه متكبّران . ( 29 )
تفسير :
ما ذا أَنْزَلَ رَبُّكُمْ قالُوا أَساطِيرُ الْأَوَّلِينَ
؛ كلمهء « ما ذا » ، يا در محلّ نصب و مفعول أنزل است يعنى پروردگار شما چه چيز را نازل كرده است ؟ و يا در محلّ رفع به ابتدا است يعنى آنچه پروردگار شما نازل كرده ، چيست ؟ بنا بر وجه اوّل ، معناى عبارت بعد چنين است : آنچه ادّعاى نزولش را داريد اساطير الاوّلين است ، و بنا بر وجه دوّم اين است : آنچه نازل شده اساطير الاوّلين است .
أَساطِيرُ الْأَوَّلِينَ
، يعنى احاديث پيشينيان و ساختههاى دروغين آنان .
لِيَحْمِلُوا أَوْزارَهُمْ
؛ مستكبران اين حرفها را گفتند تا مردم را گمراه سازند و از توجّه به پيغمبر اكرم صلى اللَّه عليه و آله بازشان دارند . پس بارهاى سنگين گمراهى خود را بطور كامل و مقدارى از بارهاى ديگران را هم كه گمراه ساختهاند بر دوش خود نهادهاند ، زيرا گمراه كننده با گمراه شده شريكند يعنى ، يكى گمراه مىسازد و ديگرى از او در اين امر اطاعت مىكند . حرف « لام » كه بر فعل داخل شده براى افادهء غرض نيست كه مقصود مستكبران اين بوده باشد .
چنان كه اگر گفته شود : « بخاطر ترس از شرّى از شهر خارج شدم » مفيد غرض است ، ( بلكه خود به خود سرانجام كارشان چنين مىشود ) .
بِغَيْرِ عِلْمٍ
؛ حال از مفعول است و معناى يضلونهم به غير علم اين است كسى را