است . ( 10 )
به وسيلهء آن باران ، براى شما كشتزارها و درختان زيتون و خرما و انگور و ديگر ميوهها را مىروياند . در اين كار براى مردم انديشمند نشانهاى است . ( 11 )
و او شب و روز و خورشيد و ماه را مسخّر شما ساخت ، و ستارگان در تسخير امر اويند ، در اين امور نشانههايى براى گروهى است كه خرد خود را به كار مىگيرند . ( 12 )
و مخلوقاتى را كه در زمين آفريده نيز مسخّر شما ساخت ، آفريدههايى با رنگهاى مختلف . در اين نشانهء روشنى است براى گروهى كه متذكّر مىشوند . ( 13 )
تفسير :
وَ الْخَيْلَ
عطف بر « انعام » و « زينة » عطف بر محل «
لِتَرْكَبُوها
» است ، و علّت اين كه در جملهء دوم معطوف و معطوف عليه را به يك روش نياورده اين است كه « ركوب » عمل مخاطبها و « زينت » فعل زينت دهنده است كه همان آفريدگار متعال مىباشد ، معناى آيه اين است : خداوند اين امور را به منظور سوارى و زينت شما آفريده است .
وَ يَخْلُقُ ما لا تَعْلَمُونَ
؛ و خداوند براى منافع شما ، از ميان انواع حيوانات و نباتات و گياهان چيزهايى را كه نمىدانيد ، مىآفريند .
وَ عَلَى اللَّهِ قَصْدُ السَّبِيلِ
؛ « قصد » ، مصدر و به معناى فاعل است ، سبيل قصد و قاصد : راه مستقيم و راست ، گويى اين راه به جايى منتهى مىشود كه رونده آن را اراده كرده و هرگز از آن منحرف نمىشود و چون مراد از « سبيل » ، جنس راه است كلمهء « قصد » را هم به آن اضافه كرده تا مشخص شود و مقصود از آيه اين است كه راهنمايى كردن به راهى كه سالك را به حق برساند ، بر خداوند واجب است و از اين قبيل است آيهء ان علينا للهدى ؛ « بر ماست كه هدايت كنيم » ( ليل / 11 ) . «
وَ مِنْها جائِرٌ
» :
بعضى از راهها انحرافى و بر خلاف راستى است . با اين بيان ، خداى سبحان اعلان فرموده است كه راه منحرف از حق منسوب به او نيست و اگر چنان كه جبرى