مؤمنان قرار دارد كه همان شرح صدر است خالى و بىبهره قرار داده است ، زيرا آنها قومى نادانند .
لا يَفْقَهُونَ
؛ تدبّر نمىكنند تا بفهمند و آگاه شوند .
مِنْ أَنْفُسِكُمْ
؛ پيامبرى از جنس و از فاميل شما : عربى و قرشى مثل خودتان ، و چون جزئى از شماست ، بر او سخت است كه ببيند بر شما امر ناپسند و مكروهى برسد ، و از اين مىترسد كه سرانجام به كيفرى سخت و عذابى دردناك مبتلا شويد .
حَرِيصٌ عَلَيْكُمْ
؛ نمىخواهد كه حتى يك نفر از شما ، از سعادت و نيكبختى كه در سايهء دين و آئين او ، وجود دارد ، محروم و بىنصيب شود .
بِالْمُؤْمِنِينَ
؛ نسبت به اهل ايمان ، خواه از شما باشند يا غير شما رئوف و مهربان است .
مِنْ أَنْفُسِكُمْ
؛ با فتح « فا » نيز خوانده شده : از شريفترين و با فضيلتترين شما ، و بعضى گفتهاند : اين قرائت رسول خدا و فاطمهء زهرا عليها السّلام است .
فَإِنْ تَوَلَّوْا
؛ پس اگر از ايمان آوردن به تو اعراض كنند ، از خدا كمك بگير و كارت را به او واگذار كن كه او در مقابل آنها تو را بس است و تو را بر آنها پيروز گرداند .
بعضى گفتهاند : اين آيه آخرين آيهاى است كه بر پيامبر نازل شده ، و اين سوره آخرين سورهء كاملى است كه فرود آمده است .
سعيد بن جبير مىگويد : از ابن عباس دربارهء سورهء توبه ، سؤال كردم ، گفت : اين سوره رسوا كننده است : آن قدر با نزول كلمات « منهم » و « منهم » براى شرح حال منافقان ، ادامه مىداد تا آنجا كه ترسيديم كسى از ما باقى نماند جز اين كه نامش جزء منافقان برده شود .