گناهانتان را بيامرزد و تا موقع مقرّرى ، شما را باقى گذارد ، گفتند شما نيز بشرى مثل ما هستيد و مىخواهيد ما را از آنچه پدرانمان مىپرستيدند ، باز داريد . پس دليل روشنى براى ما بياوريد . ( 10 )
تفسير :
وَ الَّذِينَ مِنْ بَعْدِهِمْ
؛ مبتدا ، و خبر آن ، جملهء :
لا يَعْلَمُهُمْ إِلَّا اللَّهُ
و تمام جمله ، معترضه است .
و مىتوان گفت : « الذين » در محلّ جرّ ، عطف بر « قوم نوح » است و جملهء «
لا يَعْلَمُهُمْ إِلَّا اللَّهُ
» معترضه و معناى آيه اين است : اين گروه كه بعد از قوم نوح و عاد و ثمود آمدند به اندازهاى زيادند كه جز خدا كسى از عدد آنها آگاه نيست .
ابن مسعود هر گاه اين آيه را تلاوت مىكرد و مىگفت : آنان كه ادّعاى علم انساب مىكنند ، دروغ مىگويند . گفته شده است : ميان عدنان و اسماعيل سى نفر از اجداد پيامبر بودهاند كه شناسايى نشدهاند .
فَرَدُّوا أَيْدِيَهُمْ فِي أَفْواهِهِمْ . . .
؛ از شدت خشم و نفرت به سبب آنچه پيامبران آورده بودند . انگشتان دستهايشان را مىگزيدند چنان كه در جاى ديگر مىفرمايد :
عَضُّوا عَلَيْكُمُ الْأَنامِلَ مِنَ الْغَيْظِ
؛ « از خشم بر شما انگشت به دندان گزند » ( آل عمران / 119 ) و ممكن است معناى آيه چنين باشد كه آنها با زبان ، سخن نمىگفتند بلكه با دستهايشان به زبان اشاره مىكردند .
إِنَّا كَفَرْنا بِما أُرْسِلْتُمْ
؛ مقصود اين است كه جواب ما در پاسخ شما تنها اين است كه ما نسبت به رسالت و مأموريت شما كافريم ، و اين مطلب را اظهار مىداشتند تا پيامبران را از ايمان آوردن خود و تصديقشان نااميد كنند .
معناى ديگر آيه اين است كه اين كافران رو در روى پيامبران ، دست بر دهان مىگذاشتند و منظورشان اين بود كه ساكت شويد و حرف نزنيد .
بعضى گفتهاند « ايدى » جمع يد به معناى ايادى و نعمتها مىباشد . مقصود اين