پس از مثال ذكر شده ، ترديدى باقى نمىماند كه حالت مردمى كه مىدانند آنچه از پروردگار بر تو نازل شده ، حقّ است و آن را پذيرفتهاند ، بر خلاف شخص نادانى است كه بصيرت پيدا نكرده ، تا حق را اجابت كند ، و تفاوت ميان اين دو گروه همانند اختلاف ميان آب و كف ، و زر ناب و غير ناب است .
إِنَّما يَتَذَكَّرُ أُولُوا الْأَلْبابِ
؛ تنها خردمندان هستند كه به مقتضاى عقلشان عمل مىكنند ، مىانديشند و بصيرت پيدا مىكنند .
الَّذِينَ يُوفُونَ
؛ مبتدا و خبر آن ، اولئك لهم عقبى الدّار مىباشد و جايز است كه صفت براى اولو الالباب باشد امّا وجه اول بهتر است .
ما أَمَرَ اللَّهُ بِهِ أَنْ يُوصَلَ
؛ آنچه خدا دستور پيوند آن را داده : مراد خويشان و نزديكان هستند و اين امر شامل نزديكان رسول خدا و خويشان هر مؤمنى مىشود كه قرابتشان به سبب ايمان ثابت شده است و پيوند خويشاوندى به اين طريق است كه انسان به اندازهء وسع و طاقت خود به خويشاوندان احسان و آنها را يارى و از آنها دفاع و نسبت به ايشان نصيحت و خير خواهى كند و از بيمارانشان عيادت كند و براى تشييع جنازهء مردگان آنها حاضر شود . رعايت حقّ خدمتگزاران و همسايگان و رفيقان همسفر نيز از امورى است كه مشمول اين آيه مىشود .
وَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ
؛ از تمام تهديدهاى خداوند مىترسند ، بويژه از دقت محاسبهء قيامت بيم دارند و به اين دليل پيش از آن كه در معرض محاسبه قرار گيرند ، به حساب خود مىرسند .
وَ الَّذِينَ صَبَرُوا . . .
؛ آنان كه بر اجراى فرمانهاى الهى صبر پيشه كنند و زحمت تكاليف را بر خود هموار سازند و در برابر ناگواريها كه بر نفوس و اموالشان وارد مىشود مقاوم باشند و از ارتكاب گناهان خوددارى كنند .
ابْتِغاءَ وَجْهِ رَبِّهِمْ
؛ در اين امور و مراحل هدفشان ، خواست رضاى خدا باشد نه ، اغراض دنيوى مثل اين كه مردم بگويند : چقدر فلانى صابر و بزرگوار است ؛ و يا