«
سارِبٌ
» : به راه و روش خود مىرود ، گفته مىشود : سرب فى الارض سروبا :
آشكارا در زمين گردش كرد .
معناى آيه اين است : آن كه در تاريكى شب مخفيگاهى را برگزيند و در آن جا پنهان شود ، و كسى كه به هنگام روز به هر طرف در حركت و اضطراب چنان آشكارا بسر برد كه همه كس او را ببيند . اين هر دو در نزد خداوند متعال مساوى و يكسان مىباشد .
لَهُ مُعَقِّباتٌ
؛ ضمير « له » به « من » در آيهء قبل بر مىگردد و معنايش اين است : براى هر كس چه آن كه گفتههاى خود را پنهان دارد يا آشكار كند و چه آن كه در تاريكى شب مخفى شود و يا در روشنايى روز آشكار شود گروههايى از فرشتگان هستند كه براى حفظ و حراست او پشت سر هم مىآيند . «
مُعَقِّباتٌ
» در اصل معتقبات بوده ، و تا ، در قاف ادغام شده است ، و ممكن است آن را مشتقّ از « عقبه » گرفت كه پشت سر او مىآيند چنان كه مىگويند : « قفّاه » : او را تعقيب كرد ، زيرا اين فرشتگان به دنبال يكديگر مىآيند ، يا به اين جهت كه آنچه اين انسان مىگويد دنبال مىكنند و آن را مىنويسند .
يَحْفَظُونَهُ مِنْ أَمْرِ اللَّهِ
؛ اين دو عبارت : «
لَهُ مُعَقِّباتٌ
» و «
يَحْفَظُونَهُ
» ، دو صفت براى « من » هستند و در عبارت «
مِنْ أَمْرِ اللَّهِ
» هم دو احتمال وجود دارد ، اول اين كه به دنبال معقبات آورده و گفته شود : « له معقبات من امر اللَّه » يعنى : براى او فرشتگانى است كه در تعقيب امر خداوند او را محافظت مىكنند .
در اين صورت من امر اللَّه صله براى حفظ نيست ( بلكه صفت « معقبات » است ) دوم اين كه اگر متعلق به « يحفظونه » گرفته شود بايد تقدير من اجل امر اللَّه باشد يعنى فرشتگان تعقيب كننده ، او را حفاظت مىكنند ، چون خداوند آنها را به حفظ او امر كرده است . دليل بر اين معنا قرائت امام على عليه السّلام و ابن عبّاس و امام صادق عليه السّلام مىباشد كه خواندهاند :
له رقيب من بين يديه و معقبات من خلفه يحفظونه بامر اللَّه .