نمىكند . ( 115 )
پس چرا در ميان بازماندگان گذشتگان ، جز افراد كمى از آنها ، كه نجاتشان داديم افرادى نبودند كه از فساد و تباهى در روى زمين جلوگيرى كنند ؟ و آنان كه ستم كردند ، پيروى از لذّتهايى كردند كه بدانها سرگرم شده و مردمى بدكار و مجرم بودند . ( 116 )
تفسير :
طَرَفَيِ النَّهارِ
؛ بامدادان و شامگاهان .
وَ زُلَفاً مِنَ اللَّيْلِ
: ساعتهايى از شب ، منظور ساعتهاى نزديك به آخر شب است : « ازلفه » « قربه » : نزديك آن ، شد ، .
مراد از « صلوة الغدوه » ، نماز صبح ، و « صلوة العشية » ، نماز مغرب ، و « صلوة الزّلف » نماز عشاست .
علت اين كه ظهر و عصر را نگفته اين است كه آن دو تا به تبعيّت از طرف آخر روز ذكر شده ، چون وقت آنها ، بعد از زوال خورشيد و به آخر روز نزديكتر است ، و خداوند سبحان هم جاى ديگر مىفرمايد :
أَقِمِ الصَّلاةَ لِدُلُوكِ الشَّمْسِ إِلى غَسَقِ اللَّيْلِ
: « نماز را بپاى دار از زوال خورشيد تا پاسى از شب » ، ( اسراء / 78 ) و « دلوك » همان زوال است .
«
وَ زُلَفاً
» هم چنان كه با ضم اول و فتح دوم است ، به ضمّتين نيز خوانده شده است .
إِنَّ الْحَسَناتِ يُذْهِبْنَ السَّيِّئاتِ
؛ بعضى در معناى اين جمله گفتهاند : نمازهاى پنجگانه گناهانى را كه در فاصلهء زمانى ميان آنها انجام مىشود ، از بين مىبرد ، زيرا « حسنات » معرفهء به « ال » است و نماز هم قبلا ذكر شده است . ( پس مراد از حسنات همان نماز است ) . على عليه السّلام از پيامبر نقل مىكند : اين آيه اميدوار كنندهترين آيه در قرآن است :
ارجى آية في كتاب اللَّه هذه الآية .
بعضى ديگر در معناى اين جمله گفتهاند : كارهاى نيك به روح انسان ، آن چنان لطافتى مىبخشد كه او را وادار به ترك بديها مىكند .