تفسير :
إِنِّي أَراكُمْ بِخَيْرٍ
؛ من شما را در وضع خوبى مىبينم : نرخها پايين و ثروتهاتان زياد است و نيازى به سخت گرفتن و كم فروشى نداريد ، يا ، من شما را منعم به خير و نعمت خدا مىبينم و شما را نصيحت مىكنم كه آن را با كارهايتان از خود زوال نياوريد .
يَوْمٍ مُحِيطٍ
؛ روز هلاك كننده ، شاهد بر اين معنا ، جمله :
وَ أُحِيطَ بِثَمَرِهِ
: « ثمره و ميوههايش نابود شود » ( كهف / 42 ) . و اصل آن از « احاطة العدوّ » است : دشمن را در محاصره قرار دادن . روز را محيط گفته است به اين دليل كه زمان آنچه را در آن واقع مىشود فرا مىگيرد .
بخس ؛ به معناى نقص و كم كرد . «
وَ لا تَعْثَوْا فِي الْأَرْضِ مُفْسِدِينَ
» : با نهى از فساد ، و تبهكارى ، نهى از دزدى ، غارتگرى و راهزنى كرده است . «
بَقِيَّتُ اللَّهِ
» : پس از دورى از حرام ، آنچه خداوند از حلال براى شما باقى مىگذارد [ بهتر است ] .
خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ
؛ شرط اين خوبى ، ايمان است ، زيرا فوايد آن ، كه رسيدن به ثواب و نجات از عقاب است موقعى ظاهر مىشود ، كه ايمان وجود داشته باشد .
ممكن است معنايش اين باشد كه خوبى «
بَقِيَّتُ اللَّهِ
» مشروط به اين است كه به حرف من ايمان داشته باشيد ، و نصيحت مرا بپذيريد . «
وَ ما أَنَا عَلَيْكُمْ بِحَفِيظٍ
» : من نگاهبان شما نيستم كه اعمال شما را محافظت كنم و جزاى آن را به شما بدهم ، بلكه من ، فقط بيم دهنده و ناصح شما هستم ، ( و خداست كه اعمال شما را حفظ مىكند و پاداشتان را مىدهد ) .
شعيب پيامبر نماز زياد مىخواند ؛ وقتى كه براى ايمان آوردن قومش اصرار كرد آنها به او گفتند : «
أَ صَلاتُكَ
« 1 »
تَأْمُرُكَ
» : آنان با اين حرف ، نمازهاى او را تحقير و او را
هامش
( 1 ) - به صورت جمع ، اين را مصنف به تبعيت از كشّاف ترجيح داده زيرا چند سطر بعد مىگويد :
بعضى هم « أ صلاتك » به صورت مفرد خواندهاند - م .