هرقدر انگيزه و محرك ميلهاى ما از اين عالم طبيعت سرچشمه گرفته باشد ، غالب ميلها و آرزوهاى ما از عالم ماوراء طبيعت سرچشمه گرفته ، چرا كه غالب آنها با حسابهاى مادى و عقلانى ( 1 ) جور درنمىآيد ( 2 ) . ما بيشتر به آن عالم بستگى داريم تا به اين عالم محسوس و معقول . يعنى بيشتر بافتهاى ميلها و آرزوهاى ما جنبه ماوراءالطبيعى و تقدس و تعالى از سطح ماديات دارد . اين خود حسابى است كه ميلها و آرزوها سرچشمه و منبع دارد ، و اينكه بسيارى از ميلها نمىتواند سرچشمه مادى داشته باشد . عرفا هم مىگويند در انسان علاقه و طلب كمال مطلق وجود دارد . پس كمال مطلق به عنوان منبع و سرچشمه اين ميل در انسان وجود دارد . و ايضاً به همان دليلى كه غرايز مادى ما مبناى پيوند ما با اين عالم است ، غرايز غير مادى ما مبناى پيوند ما با عالمى ديگر است .
غرايز مادى مبناى مادى دارد ، غرايز معنوى ما نيز دليل بر مبناى معنوى آنهاست . از اينجاست كه رابطه انسان و جهان نيز ديده مىشود .
نظر دانشمندان درباره دين
فايده ايمان 1 . در ورقه هاى ايمان گفتيم كه تولستوى مىگويد : ايمان آن چيزى است كه آدمى با او زندگى مىكند . ناصرخسرو مىگويد :
هامش
( 1 ) . يعنى با اينكه محور فعاليتهاى بشرى را منافع مادى بدانيم .
( 2 ) . مثل شهادتها و فداكاريها و متفادى و متفانى شدنها در راه حق كه در تاريخ بشريت زياد ديده مىشود .