اصل تساوى :
اصل تساوى عبارت از اين است كه تمام افراد ملت در حقوق و تكاليف يكسان باشند ( 1 ) ، و فرق است بين تساوى در حقوق و تساوى در احوال .
البته فرق است بين تساوى در حقوق و تساوى در احوال ولى در عين حال چرا بايد همه افراد در حقوق و تكاليف مساوات داشته باشند با آنكه در طبيعت اختلاف دارند ؟ پس بايد گفت فرق است ميان تساوى در حقوق و تساوى در احوال و تساوى در طبيعت . با فرض تساوى در احوال و در طبيعت ، تساوى در حقوق هست .
خصوصاً در تكاليف نمىتوان گفت مرد و زن بايد متساوى باشند ، مثلًا زنان هم مثل مردان سربازى و جهاد داشته باشند ، و وقتى كه در تكليف اختلاف داشتند و مرد به حسب بنيه خود تكليف بيشترى را تحمل كرد بايد حقوق بيشترى هم داشته باشد .
اقسام تساوى در حقوق :
بعد مىگويد : تساوى در حقوق داراى اقسامى است :
الف . تساوى در مقابل قانون ، يعنى قوانين مدنى و جزائى و غيره شامل همه باشد .
در اسلام قوانين جزائى زنها كمتر از مردهاست .
ضمناً در صفحه 222 مىگويد : حقوق بشر يعنى حقوق عمومى غير از حقوق سياسى و حق حاكميت ملى است . در حق حاكميت و حقوق سياسى شرايطى از قبيل سن و تابعيت و مسكن و غيره هست در صورتى كه در حقوق عمومى اغلب اينطور نيست .
حالا بايد ديد در اسلام از لحاظ حقوق عمومى بين مسلمانان و غيرمسلمانان و بين آزاد و برده فرق گذاشته و چرا و روى چه حكمتى است ؟
ب . تساوى در مقابل دادگاه ها . يعنى از لحاظ محاكم فرقى بين
هامش
( 1 ) اول مىگويد : حقوق بر دو قسم است . . . مساوات را حق مىپندارد ، بعد مىگويد اصل تساوى عبارت [ از اين ] است كه تمام افراد در حقوق مساوى باشند . اينكه همه بايد در حقوق برابر باشند ، به فرض صحت ، حقى نيست .