مىپردازند ( 55 )
و كسانى كه ولايت خدا و پيامبر او و افراد با ايمان را بپذيرند ( پيروزند زيرا ) حزب و جمعيّت خدا پيروز مىباشد ! . ( 56 )
تفسير :
اين آيه در شأن على ( ع ) نازل شده است ، هنگامى كه سائلى وارد مسجد شد و از مردم تقاضاى كمك كرد [ ولى كسى چيزى به او نداد ، در همين حال ] على ( ع ) كه در حال ركوع بود با انگشت كوچك دست راست خود اشاره كرد ، سائل نزديك آمد و انگشتر را از دست آن حضرت بيرون آورد . اين حديث طولانى است و [ ابو اسحاق ] ثعلبى آن را در تفسيرش روايت كرده است ، و ما تفصيل آن را در تفسير مجمع البيان نقل كردهايم .
در قسمتى از اين روايت آمده است كه پيامبر ( ص ) فرمود : پروردگارا ، سينهام را بگشاى ، كارم را آسان كن و على را كه از خويشان من است ، وزير من گردان ، و پشت مرا به او محكم كن ، ابو ذر گفت :
به خدا سوگند ، هنوز سخن پيامبر ( ص ) تمام نشده بود كه جبرئيل از جانب خدا نازل شد ، و گفت : اى محمّد بخوان ،
إِنَّما وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ . . .
، و معناى آيه اين است : كسى كه بر مصالح شما ولايت دارد و تدبير كار شما را مىكند ، خدا و پيامبر و كسانى هستند كه خصوصياتشان اينها [ اوصاف مذكور در آيه ] است .
وَ هُمْ راكِعُونَ
؛ حال است از
يُؤْتُونَ الزَّكاةَ
؛ يعنى در حال ركوعشان زكات مىدهند .
جار اللَّه زمخشرى « 1 » گفته است : گرچه زكاتدهندهء در حال ركوع [ على ( ع ) و ] يك نفر بوده است ولى كلمه الذين به صورت جمع آورده شده تا مردم براى انجام دادن نظير عمل آن حضرت ، ترغيب شوند و توجّه كنند به اين كه خوى و سرشت
هامش
( 1 ) - صاحب كتاب تفسير الكشاف كه مؤلف عالى مقام ، بسيارى از مطالب تفسير جوامع الجامع را از آن اقتباس كرده است . - م .