براى ما اتفاق بيفتد ( و نياز به كمك آنها داشته باشيم ) شايد خداوند پيروزى يا حادثهء ديگرى از ناحيهء خود ( به نفع مسلمانان ) پيش بياورد و اين دسته از آنچه در دل پنهان داشتند پشيمان گردند . ( 52 )
و آنها كه ايمان آوردهاند مىگويند آيا اين ( منافقان ) همانها هستند كه با نهايت تأكيد سوگند ياد كردند كه با شما هستيم ؟ ( چرا سرانجام كارشان به اين جا رسيد ) اعمالشان نابود گشت و زيانكار شدند . ( 53 )
تفسير :
خداى سبحان مؤمنان را نهى كرده است از اين كه يهود و نصارا را دوست و همپيمان خود بگيرند و از راه دوستى از آنها كمك بخواهند و يا به آنان كمك كنند .
سپس علت اين نهى را بيان كرده و مىفرمايد :
بَعْضُهُمْ أَوْلِياءُ بَعْضٍ
؛ يعنى يهود و نصارى به علت كافر بودنشان يكديگر را حمايت و يارى مىكنند .
وَ مَنْ يَتَوَلَّهُمْ مِنْكُمْ فَإِنَّهُ مِنْهُمْ
؛ كسانى از شما كه آنان را دوستان خود بدانند و از آنها كمك بخواهند در زمرهء آنهايند و حكم آنها را دارند . اين تعبير تأكيدى است از جانب خداوند بر وجوب اجتناب از مخالف در دين ، چنان كه در حديث آمده است :
لا تراءا ناراهما
؛ يعنى آتش مؤمن به آتش مشرك نظر نمىكند ، [ كنايه از اين كه آنها در يك جا منزل نمىكنند ] .
إِنَّ اللَّهَ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ
؛ خداوند مردمى را كه به خاطر دوستى با كافران به خود ستم كردهاند هدايت نمىكند و آنها را خوار و از الطاف خويش محروم مىكند .
فَتَرَى الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ
؛ و مىبينى كسانى را كه در دلهايشان بيمارى شك و نفاق است
يُسارِعُونَ فِيهِمْ
؛ در دوستى با يهود شتاب مىورزند و به آن تمايل نشان مىدهند و عذرشان اين است كه مىگويند ما ايمن نيستيم از اين كه حادثهاى از حوادث روزگار به سراغ ما بيايد و به آنها ( يهود ) و كمكشان احتياج نداشته باشيم .
فَعَسَى اللَّهُ أَنْ يَأْتِيَ بِالْفَتْحِ
؛ شايد خداوند پيروزى بر دشمنان را نصيب