ذلك ؛ اشاره است به قتل مذكور و « من » براى ابتداى غايت است ، يعنى مقرّر داشتن ما بر بنى اسرائيل [ كه هر كس انسانى را بىجهت بكشد چنان است كه گويى همه انسانها را كشته است ] به سبب اين قتل آغاز شد . من اجل ذلك ؛ به كسر همزه نيز قرائت شده ، سپس همزه مخفّف و كسرهء آن بر نون ( من ) واقع شده است .
أَنَّهُ مَنْ قَتَلَ نَفْساً بِغَيْرِ نَفْسٍ
؛ هر كس انسانى را بدون اين كه قتلى مرتكب شده باشد ، يعنى نه به عنوان قصاص كردن ، بكشد ،
أَوْ فَسادٍ فِي الْأَرْضِ
؛ يا بدون اين كه در روى زمين فساد نموده بكشد يعنى اعلان جنگ با خدا و رسول و ناامن ساختن راهها كرده باشد .
فَكَأَنَّما قَتَلَ النَّاسَ جَمِيعاً
؛ چنان است كه قصد كشتن همهء مردم را كرده زيرا برادرشان را كشته و با كشتن او همهء مردم دشمن وى شدهاند .
وَ مَنْ أَحْياها
؛ و هر كس انسانى را از مرگ رهايى بخشد ، بدين سان كه او را از غرق شدن يا سوختن و يا زير آوار رفتن و مانند اينها نجات دهد ، يا او را از گمراهى درآورد .
فَكَأَنَّما أَحْيَا النَّاسَ جَمِيعاً
؛ چنان است كه گويى همهء مردم را زنده كرده است ؛ يعنى خداوند به سبب عملش پاداش كسى را به او مىدهد كه تمام مردم را زنده كرده باشد ، زيرا اين شخص در نيكى كردن به مردم به خاطر نجات برادر مؤمن آنان ، به منزلهء كسى است كه هر يك از مردم را نجات داده و زنده كرده است .
بَعْدَ ذلِكَ
؛ يعنى پس از آن كه بر بنى اسرائيل مقرر داشتيم ،
فِي الْأَرْضِ لَمُسْرِفُونَ
باز هم در كشتن ديگران زيادهروى مىكنند و نسبت به آن بىمبالاتند .