مراد بعضى و بخشى از سوره است ، هم چنان كه قرآن و كتاب هم بر جزء ، و هم بر كل اطلاق مىشود . أَنْ آمِنُوا ؛ « أن » تفسير كننده است ، « أُولُوا الطَّوْلِ » : صاحبان امكانات و برترى : طال عليه طولا ( بر او قدرت پيدا كرد ) ، « مَعَ الْقاعِدِينَ » كسانى كه از رفتن به جنگ معاف و معذورند . رَضُوا بِأَنْ يَكُونُوا مَعَ الْخَوالِفِ ؛ منظور از خوالف زنها و كودكان و بيماران است . فَهُمْ لا يَفْقَهُونَ ؛ سعادت و رستگارى كه در جهاد است درك نمىكنند ، و از بدبختى و شقاوتى كه در تخلّف از فرمان خدا و رسولش مىباشد خبرى ندارند . لكِنِ الرَّسُولُ ؛ اما پيامبر خود همراه مؤمنان به جنگ مىرود ، هر چند بهانهجويان از رفتن خوددارى كنند . همين مضمون در آيهء ذيل نيز بيان شده است : فَإِنْ يَكْفُرْ بِها هؤُلاءِ . . . « اگر اين گروه كافر شوند ، قومى را كه هرگز كافر نشوند برگماريم » ( انعام / 89 ) ترجمهء قمشهاى . لَهُمُ الْخَيْراتُ ؛ بهشت و نعمتهايش ، يا منافع دو سرا .
تفسير جوامع الجامع (فارسى)ج ٢ — صفحة 579
مساهمون: الشيخ الطبرسي
ص٥٧٩
وَ جاءَ الْمُعَذِّرُونَ مِنَ الْأَعْرابِ لِيُؤْذَنَ لَهُمْ وَ قَعَدَ الَّذِينَ كَذَبُوا اللَّهَ وَ رَسُولَهُ سَيُصِيبُ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ ( 90 )
عربهايى كه از رفتن به جنگ عذر مىخواستند آمدند تا اجازه بگيرند ، ولى كسانى كه به خدا و پيامبرش دروغ گفتند از رفتن خوددارى كردند ، به زودى به كسانى از آنها كه كافر شدهاند عذابى دردناك خواهد رسيد . ( 90 )