عامل خود را فرستاد كه زكات را بگيرد ، وى بر اثر بخل و مال دوستى از دادن زكات خوددارى كرد و گفت : اين كه از من مطالبه مىكنيد صدقه نيست بلكه مانند جزيه است . خبر كه به پيامبر رسيد ناراحت شد و فرمود : واى بر ثعلبه واى بر ثعلبه .
فَأَعْقَبَهُمْ
؛ حسن مىگويد : مراد از ضمير فاعل در اعقبهم بخل است : بخل در دل آنها نفاق ايجاد كرد چون همين بخل بود كه باعث نفاق و منع زكات شد .
ولى ظاهر آن است كه مرجع ضمير اللَّه باشد ، يعنى خداوند آنها را ذليل كرد تا اين كه منافق شدند و نفاق و دورويى در دلهايشان جا گرفت و تا وقت مرگ باقى بود و حتى همان زمان هم از دل آنها بيرون نرفت ، و اين بدان سبب بود كه آنان بر خلاف آنچه با خدا پيمان بستند كه صدقه بدهند و كار نيكو انجام دهند رفتار كردند و دروغ گفتند و به همين دليل است كه گفتهاند : خلف وعده يك سوّم نفاق است .
از امير مؤمنان عليه السّلام دربارهء :
« سِرَّهُمْ وَ نَجْواهُمْ »
، نقل شده است : مراد ، نفاق و عزم بر خلف وعدهاى است كه در دل پنهان داشتند ، و نيز عيبجويى در دين و جزيه ناميدن صدقه كه درگوشى با هم مىگفتند .
[ سوره التوبة ( 9 ) : آيات 79 تا 80 ]
الَّذِينَ يَلْمِزُونَ الْمُطَّوِّعِينَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ فِي الصَّدَقاتِ وَ الَّذِينَ لا يَجِدُونَ إِلاَّ جُهْدَهُمْ فَيَسْخَرُونَ مِنْهُمْ سَخِرَ اللَّهُ مِنْهُمْ وَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ ( 79 ) اسْتَغْفِرْ لَهُمْ أَوْ لا تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ إِنْ تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ سَبْعِينَ مَرَّةً فَلَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَهُمْ ذلِكَ بِأَنَّهُمْ كَفَرُوا بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ وَ اللَّهُ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الْفاسِقِينَ ( 80 )