وَ لَمَّا
؛ معناى اين كلمه « توقع » است و دلالت مىكند بر اين كه تشخيص ميان اين گروه مؤمنان و روشن شدن مطلب ، امرى است مورد توقّع و انتظار .
وَ لَمْ يَتَّخِذُوا
؛ اين جمله عطف است بر « جاهدوا » و داخل در صلهء « الذين » مىباشد كه گويا چنين گفته است : « و لما يعلم » خداوند علم به اين ندارد كه در ميان شما ، كوششكنندگان و اهل اخلاصى وجود داشته باشد ، جز آنها كه غير از خدا دوستانى گرفتهاند . « وليجة » بر وزن فعيله از « ولج » است يعنى دوست و صاحب اختيار . مثل « دخيل » از « دخل » .
منظور از نفى علم خدا ، نفى معلوم است : چنين اشخاصى وجود ندارند مثل : ما علم اللَّه ما قيل فى فلان : خدا نمىداند چيزى را كه دربارهء فلانى گفته شده است ، يعنى چيزى در اين باره يافت نمىشود ، و تحقق نيافته است .
[ سوره التوبة ( 9 ) : آيات 17 تا 18 ]
ما كانَ لِلْمُشْرِكِينَ أَنْ يَعْمُرُوا مَساجِدَ اللَّهِ شاهِدِينَ عَلى أَنْفُسِهِمْ بِالْكُفْرِ أُولئِكَ حَبِطَتْ أَعْمالُهُمْ وَ فِي النَّارِ هُمْ خالِدُونَ ( 17 ) إِنَّما يَعْمُرُ مَساجِدَ اللَّهِ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ وَ أَقامَ الصَّلاةَ وَ آتَى الزَّكاةَ وَ لَمْ يَخْشَ إِلاَّ اللَّهَ فَعَسى أُولئِكَ أَنْ يَكُونُوا مِنَ الْمُهْتَدِينَ ( 18 )
ترجمه :
مشركان حق ندارند كه مساجد خدا را تعمير كنند در حالى كه به كفر خود گواهى مىدهند ، آنها اعمالشان نابود شده و در آتش جاودانه خواهند ماند . ( 17 )
مسجدهاى خدا را تنها كسى آباد مىكند كه ايمان به خدا و روز قيامت آورده و نماز را به پا دارد و زكات را بپردازد و جز از خدا نترسد ، اميد است كه اين گونه افراد از هدايت