تفسير :
كَدَأْبِ آلِ فِرْعَوْنَ وَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ كَفَرُوا بِآياتِ اللَّهِ
؛ كاف در محلّ رفع و خبر مبتداى محذوف است و تقدير آن اين است : دأب هؤلاء مثل دأب ءال فرعون ، يعنى حال اين مشركان همانند حال نزديكان فرعون است . حال آنان همان عادت و كارى بود كه بر آن مداومت داشتند . « كفروا » تفسير حال نزديكان فرعون است .
ذلِكَ بِأَنَّ اللَّهَ لَمْ يَكُ مُغَيِّراً نِعْمَةً أَنْعَمَها عَلى قَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُوا ما . . .
؛ « ذلك » اشاره به عذابى است كه بر آنها نازل شد ؛ يعنى اين عذاب بدين سبب است كه از حكمت خداوند به دور است نعمتى را كه به گروهى بخشيده تغيير دهد مگر آن كه حال خود را تغيير دهند .
سدّى مىگويد : نعمت وجود مبارك حضرت محمد صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم بود كه خداوند به قريش بخشيده بود ولى آنها به رسالت او كفر ورزيدند و تكذيبش كردند خداوند نيز اين نعمت را به انصار بخشيد .
وَ أَنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ
؛ خداوند به سخنان كسانى كه پيامبران را تكذيب مىكنند شنوا و به آنچه انجام مىدهند داناست .
كَدَأْبِ آلِ فِرْعَوْنَ وَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ كَذَّبُوا بِآياتِ رَبِّهِمْ
؛ اين تكرار براى تأكيد است و « بآيات ربهم » دلالت بيشترى بر كفران نعمتها دارد و ذكر غرق كردن آل فرعون بيانگر اين است كه به سبب گناهان كيفر شدهاند .
وَ كُلٌّ كانُوا ظالِمِينَ
؛ همهء كسانى كه از نزديكان فرعون غرق شده و از قريش كشته شدند به سبب كفر و گناهانى كه انجام دادند به خود ستم كردند .
[ سوره الأنفال ( 8 ) : آيات 55 تا 58 ]
إِنَّ شَرَّ الدَّوَابِّ عِنْدَ اللَّهِ الَّذِينَ كَفَرُوا فَهُمْ لا يُؤْمِنُونَ ( 55 ) الَّذِينَ عاهَدْتَ مِنْهُمْ ثُمَّ يَنْقُضُونَ عَهْدَهُمْ فِي كُلِّ مَرَّةٍ وَ هُمْ لا يَتَّقُونَ ( 56 ) فَإِمَّا تَثْقَفَنَّهُمْ فِي الْحَرْبِ فَشَرِّدْ بِهِمْ مَنْ خَلْفَهُمْ لَعَلَّهُمْ يَذَّكَّرُونَ ( 57 ) وَ إِمَّا تَخافَنَّ مِنْ قَوْمٍ خِيانَةً فَانْبِذْ إِلَيْهِمْ عَلى سَواءٍ إِنَّ اللَّهَ لا يُحِبُّ الْخائِنِينَ ( 58 )