تفسير :
فَخَلَفَ مِنْ بَعْدِهِمْ
؛ پس بعد از كسانى كه از آنها ياد شد ، فرزندانى جانشين آنها شدند . آنها همان كسانى هستند كه در زمان رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم بودند . فرّاء مىگويد :
گفته مىشود : خلف صدق ؛ و خلف سوء ، با سكون لام . لبيد مىگويد :
و بقيت فى خلف كجلد الأجرب ، « 1 »
با حركت لام خلف .
وَرِثُوا الْكِتابَ
؛ تورات بعد از كسانى كه قبل از آنها بودند ، در دستشان باقى ماند در حالى كه آن را مىخواندند و فرامىگرفتند ولى به آن عمل نمىكردند .
يَأْخُذُونَ عَرَضَ هذَا الْأَدْنى
؛ مقصود ، دنيا و بهرههاى دنيوى است ، يعنى كالاى اين دنياى پست و بىارزش را گرفتند و در اين تعبير نوعى تحقير و بىارزشى وجود دارد . « أدنى » يا از مادهء « دنو » به معناى نزديك است و يا از [ مادهء دنأ به معناى ] دنائت و بىارزشى است .
مقصود از متاع دنيا ، رشوههايى است كه در قضاوتها و به خاطر تحريف دستورات الهى ( براى آسان كردن كار مردم ) مىگرفتند .
وَ يَقُولُونَ سَيُغْفَرُ لَنا
؛ مىگويند : خداوند ما را به خاطر آنچه گرفتهايم مؤاخذه نمىكند .
وَ إِنْ يَأْتِهِمْ عَرَضٌ مِثْلُهُ يَأْخُذُوهُ
؛ واو حاليه است يعنى ، اميد آمرزش دارند در حالى كه به اعمالى همانند اعمال گذشتهشان بازمىگردند و بر آن ايستادگى دارند .
أَ لَمْ يُؤْخَذْ عَلَيْهِمْ مِيثاقُ الْكِتابِ
؛ آيا از اين رشوهگيران ، در تورات پيمان گرفته نشد كه بر خدا دروغ نبندند و جز آنچه نازل كرده است ، به او نسبت ندهند ؟ گويا چنين گفته شده است : آيا به آنها گفته نشد كه بر خدا جز حق نگويند در حالى كه آنها آنچه
هامش
( 1 ) - مصرع اول بيت اين است :ذهب الذين يعاش فى اكنافهم .آنها كه زندگى در سايهء حمايت آنان امكان داشت مردند و آنهايى كه بعد از آنها ماندند و من در ميان آنها زندگى مىكنم همانند پوست شخص جرب گرفته بر من سنگينى مىكنند [ و سربار منند ] .