نياوردهاند ، صبر كنيد تا خدا ميان ما داورى كند كه او بهترين داوران است . ( 87 )
تفسير :
وَ إِلى مَدْيَنَ أَخاهُمْ شُعَيْباً
؛ به سوى مدين ، برادرشان شعيب را فرستاديم . به شعيب ، خطيب و سخنور پيامبران گفته مىشد ؛ چون با قومش با سخن و كلام نيكو [ و نه با خشونت و تندى ] برخورد مىكرد . قوم شعيب مردمانى بودند كه از پيمانه و وزن مىكاستند و كمفروشى مىكردند .
قَدْ جاءَتْكُمْ بَيِّنَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ
؛ اكنون معجزهاى كه دليل بر صحت و درستى پيامبرى من است و ايمان آوردن به من را بر شما واجب مىكند ، از طرف پروردگارتان براى شما آمده است .
فَأَوْفُوا الْكَيْلَ وَ الْمِيزانَ
؛ پس حق پيمانه و وزن را ادا كنيد . [ اگر سؤال شود كه چرا « كيل » به صورت مكيال ( همانند ميزان ) نيامده است ؟ مىگوييم ] منظور از « كيل » يا آلت كيل يعنى « پيمانه » است يا چيزى است كه به وسيلهء پيمانه وزن مىشود همان گونه كه به اسباب معيشت « عيش » گفته مىشود يا اين كه منظور از ميزان « وزن الميزان » است يعنى ، أوفوا الكيل و وزن الميزان ، يا اين كه ميزان به معناى مصدر ( وزن ) است همانگونه كه ميعاد و ميلاد به معناى مصدر ( وعد - ولادت ) هستند ، يعنى و اوفوا الكيل و الوزن .
وَ لا تَبْخَسُوا
؛ كم نكنيد . علت اين كه در آيه بعد از « الناس » « اشياءهم » آمده است اين است كه قوم شعيب در معاملاتشان ، همه چيز را به مردم كم مىفروختند .
وَ لا تُفْسِدُوا فِي الْأَرْضِ بَعْدَ إِصْلاحِها
؛ بعد الاصلاح فيها ، يعنى بعد از آن كه صالحان يعنى پيامبران و پيروانشان در زمين اصلاح كردند ، شما در آن فساد نكنيد بنا بر اين ، اضافهء اصلاح به ما بعدش ، همانند اضافه در آيهء 33 سورهء سبأ :
بَلْ مَكْرُ اللَّيْلِ وَ النَّهارِ
به معناى بل مكركم فى اليل و النهار مىباشد . يعنى بعد اصلاح الصالحين