است كه تورات را به موسى داديم تا علم او را افزايش دهيم .
أَنْ تَقُولُوا إِنَّما أُنْزِلَ الْكِتابُ عَلى طائِفَتَيْنِ
؛ تا نگوييد كه بر دو گروه : يهود و نصارا ، كتاب نازل شده است .
وَ إِنْ كُنَّا
: « ان » مخفّفهء از مثقّله است ، و لام ، جدا كنندهء آن ، از نافيه مىباشد و تقدير اين است : و انّه كنا عن دراستهم لغافلين ، ضمير شأن محذوف است ، و دراست به معناى قرائت مىباشد ، معناى جمله اين مىشود : و حقيقت اين است كه ما از آنچه آنها خوانده بودند بىخبريم .
أَوْ تَقُولُوا لَوْ أَنَّا أُنْزِلَ عَلَيْنَا الْكِتابُ لَكُنَّا أَهْدى مِنْهُمْ
؛ يا نگوييد ، كه اگر بر ما كتاب نازل مىشد ، ما از آنها در سرعت گرفتن به قبولى و تمسّك به آن ، هدايت يافتهتر بوديم ، چرا كه ما ، داراى تيزى ذهن و انديشهاى نافذ هستيم .
علّت اين ادّعا اين بود كه عرب به تيزى ذهن و سرعت انتقال و حفظ وقايع دقيق تاريخى و خطبهها و اشعار خود افتخار مىكردند .
فَقَدْ جاءَكُمْ بَيِّنَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ
؛ از طرف پروردگارتان دليلى روشن آمده است .
اين جمله به منظور اسكات و محكوم كردن مخالفان ذكر شده است ، و اين معنا با قرائت كسى كه « او تقولوا » فعل اول آيه را با لفظ غيبت : « او يقولوا » خوانده ، نيكوتر به نظر مىرسد ، زيرا ، رعايت التفات مىشود .
معناى آيه اين است : اگر در ادّعاى خودتان كه - اگر كتاب بر شما نازل مىشد هدايت يافتهتر بوديد - راستگو هستيد ، اينك برايتان آيات روشنى از طرف پروردگارتان آمده است . و با اين حساب فعل شرط حذف شده است يعنى : ان صدقتم . . .
فَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ كَذَّبَ بِآياتِ اللَّهِ
؛ چه كسى ستمكارتر از آن كس است كه آيات الهى را دروغ بداند ، پس از آن كه به درستى و راستى آن ، معرفت دارد ، و يا شناختن آن برايش امكان داشته باشد .