صاحب رحمتى گسترده است و كيفر او از مردم مجرم برداشته نمىشود . ( 147 )
تفسير :
كُلَّ ذِي ظُفُرٍ
؛ هر حيوانى را كه داراى انگشتان ( باز يا بسته باشد ) « 1 » بر يهود حرام كرديم ، چه بر روى زمين راه رود ، يا در هوا پرواز كند .
وَ مِنَ الْبَقَرِ وَ الْغَنَمِ حَرَّمْنا عَلَيْهِمْ شُحُومَهُما
؛ از گاو و گوسفند چربيهايشان را بر آنها حرام ساختيم . تقديم جار و مجرور « و من البقر و . . . » به منظور تأكيدى است كه از برگشتن ضمير « هما » به آن حاصل مىشود مثل : من زيد اخذت ماله ، ( به جاى اخذت مال زيد ) .
معناى آيه اين است از هر حيوان داراى ناخن ، گوشت و چربى و هر چيز آن ، بر آنها حرام شده ، امّا از گاو ، و گوسفند تنها چربيهاى خاصى از آن حرام شده است كه عبارت از چربيهاى روى شكمبه و رودهها و پيههاى محيط بر كليهها است .
إِلَّا ما حَمَلَتْ ظُهُورُهُما
؛ اما خداوند چيزهايى از گاو ، و گوسفند را بر آنها حلال كرده كه عبارتند از : چربيهايى كه بر روى پشت آنهاست .
أَوِ الْحَوايا
؛ يا پيههايى كه رودهء بزرگ را فراگرفته .
أَوْ مَا اخْتَلَطَ بِعَظْمٍ
؛ يا چربيهايى كه با استخوان مخلوط است و آن چربى دم است .
ذلِكَ جَزَيْناهُمْ بِبَغْيِهِمْ
؛ اين كيفر را به دليل ستمكاريشان به آنها داديم .
وَ إِنَّا لَصادِقُونَ
؛ ما ، از اين جهت كه گنهكاران را بيم مىدهيم و از ستمكارى آنها خبر مىدهيم ، راستگو هستيم .
فَإِنْ كَذَّبُوكَ
؛ اگر دربارهء آنچه مىگويى ، تو را تكذيب كردند بگو : پروردگار شما
هامش
( 1 ) - در معناى ذى ظفر اختلاف است ، قتيبى و بلخى گويند : هر مرغى كه داراى چنگال و هر حيوانى كه داراى سمّ است بر آنها حرام بود . به ترجمهء مجمع البيان مراجعه شود .