رسالت خود را در كجا قرار دهد ، به زودى خداوند مجرمان را خوار و حقير سازد ، و كيفرى سخت بواسطهء مكرى كه به كار مىبرند ، بر آنها فروفرستد . ( 124 )
تفسير :
وَ كَذلِكَ جَعَلْنا
؛ معناى آيه اين است كه ما ، سردمداران جنايتكار اين سرزمينها را به حال خودشان واگذار ساختيم .
لِيَمْكُرُوا فِيها
؛ تا سرانجام در آنجا به مكر و گناه پرداختند ؛ مراد اين است كه ما آنان را به اجبار از مكرشان بازنداشتيم .
اين كه خداوند بخصوص از رؤسا و سردمداران ياد كرده است ، به اين دليل است كه آنها فريبكارند و مردم را به گمراهى و ضلالت مىكشانند ، چنان كه در آيهء ديگر مىفرمايد :
. . . أَمَرْنا مُتْرَفِيها . . .
؛ « به هوسرانان آن سرزمين امر كرديم » ( اسراء / 16 ) براى مفرد ، هو اكبر قومه و براى جمع و هم اكابر قومهم ، به كار مىرود .
وَ ما يَمْكُرُونَ إِلَّا بِأَنْفُسِهِمْ
؛ اينها فقط خود را گول مىزنند ، زيرا مكرشان به خودشان برمىگردد .
شأن نزول :
روايت شده است كه ابو جهل مىگفت : ما با اولاد عبد مناف در شرافت ، و بزرگوارى به رقابت پرداختيم تا اين كه ، مثل دو اسب در ميدان مسابقه بوديم ، ( امّا اكنون آنها مىگويند : از ميان ما پيامبرى برخاسته است كه به او ، وحى مىشود ، ولى به خدا سوگند ، ما به او ايمان نمىآوريم ، و از او پيروى نمىكنيم ، مگر همانطور كه به او ، وحى مىشود ، بر ما نيز وحى شود ، در اين جا بود كه آيهء مورد بحث نازل شد .
همين مضمون را اين آيه نيز در بر دارد :
بَلْ يُرِيدُ كُلُّ امْرِئٍ مِنْهُمْ أَنْ يُؤْتى صُحُفاً مُنَشَّرَةً
؛ « بلكه هر يك از آنها مىخواهند كه بر ايشان صحيفهء وحى الهى بازآيد »