تفسير :
وَ هذا كِتابٌ
؛ مراد از « كتاب » قرآن است . « مبارك » فوايد و سودهاى فراوانى دارد ، از جملهء آنها اين است كه قرائت آن خير است و عمل به آن مايهء خيرات ، علم اوّلين و آخرين ، و احكام حلال و حرام در آن است و تا دنيا باقى است و تكليف برقرار است قرآن باقى است ، و هرگز نسخ نمىشود .
مُصَدِّقُ الَّذِي بَيْنَ يَدَيْهِ
؛ اين قرآن كتابهاى پيش از خود را كه عبارتند از تورات و انجيل و غير آن ، تصديق مىكند . « و لتنذر » اين فعل عطف بر چيزى است كه صفت « كتاب » بر آن دلالت مىكند . گويا چنين گفته شده است : اين قرآن بر حق است به چند دليل : بركاتى كه در آن است ، و كتابهاى پيش را تصديق مىكند ، و گنهكاران را بيم مىدهد ، « لتنذر » با « تاء » و « ياء » هر دو خوانده شده .
مكّه را به چند دليل امّ القرى گفتهاند :
الف : چون جايگاه نخستين خانهاى است كه در دنيا به وجود آمده است .
ب : چون قبلهء همهء جوامع و جاى حجّ آنهاست .
ج : از لحاظ شأن و مقام از همهء جوامع بزرگوارتر است .
د : تمام زمين از زير آن كشيده شده پس گويا همهء زمين از آن متولّد شده است .
وَ الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ
؛ آنهايى كه آخرت را تصديق مىكنند و از آن بيم دارند به قرآن ، ايمان مىآورند ، چرا كه اصل دين ، بر خوف از آخرت است پس كسى كه از آن بترسد ، همين ترس او را به ايمان آوردن ، وادار مىسازد .
دليل اين كه در آخر آيه تنها از نماز يادآورى كرده ، اين است كه نماز ، ستون دين است و هر كس بر آن مواظبت داشته باشد براى او اين خصوصيت پيدا مىشود كه بر بقيّهء واجبات و عبادات نيز مواظبت كند .