تفسير :
أَ رَأَيْتَكُمْ
؛ مرا خبر كنيد . حرف « كم » « 1 » محلّى از اعراب ندارد ، زيرا در جملهء ا رأيتك زيدا ما شأنه ، ( به من خبر بده كه موقعيت زيد چگونه است ) ، اگر حرف « كاف » محلّى از اعراب داشته باشد ، تقديرش اين خواهد بود : أ رأيت نفسك زيدا ما شانه ، كه معنايش غلط است ( به من خبر بده خودت را كه زيد چگونه است ) .
معناى آيه اين است : به من خبر دهيد كه اگر در دنيا عذاب خدا به سوى شما آيد ، يا قيامت فرارسد ، چه كسى را خواهيد خواند ؟ و آن گاه با جملهء « اغير اللَّه تدعون » ، خداوند آنها را محكوم كرده و فرموده است : آيا در آن وقت خدايان خودتان را به يارى مىخوانيد ، چنان كه در دنيا وقتى زيانى مىبينيد به آنها متوسّل مىشويد ، و يا تنها خداى يكتا را مىخوانيد نه بتها را ؟
بَلْ إِيَّاهُ تَدْعُونَ
؛ نه بلكه در آن هنگام فقط خداى يكتا را مىخوانيد .
فَيَكْشِفُ ما تَدْعُونَ إِلَيْهِ
؛ در اين صورت هر مشكلى كه بر طرف كردنش را از خدا بخواهيد اگر بخواهد و فضلش اقتضا كند ، آن را از شما بر طرف مىكند .
وَ تَنْسَوْنَ ما تُشْرِكُونَ
؛ و بتهايتان را كه شريك خدا قرار داده بوديد ترك مىكنيد و آنها را از ياد مىبريد .
[ سوره الأنعام ( 6 ) : آيات 42 تا 45 ]
وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا إِلى أُمَمٍ مِنْ قَبْلِكَ فَأَخَذْناهُمْ بِالْبَأْساءِ وَ الضَّرَّاءِ لَعَلَّهُمْ يَتَضَرَّعُونَ ( 42 ) فَلَوْ لا إِذْ جاءَهُمْ بَأْسُنا تَضَرَّعُوا وَ لكِنْ قَسَتْ قُلُوبُهُمْ وَ زَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطانُ ما كانُوا يَعْمَلُونَ ( 43 ) فَلَمَّا نَسُوا ما ذُكِّرُوا بِهِ فَتَحْنا عَلَيْهِمْ أَبْوابَ كُلِّ شَيْءٍ حَتَّى إِذا فَرِحُوا بِما أُوتُوا أَخَذْناهُمْ بَغْتَةً فَإِذا هُمْ مُبْلِسُونَ ( 44 ) فَقُطِعَ دابِرُ الْقَوْمِ الَّذِينَ ظَلَمُوا وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ ( 45 )
هامش
( 1 ) - علماى ادب عربى گفتهاند : « ك » در « ا رأيتك » و « كم » در « ا رايتكم » نه اسم است و نه ضمير ، بلكه حرف خطاب است كه براى تأكيد آمده و فعل آن ، هميشه مفرد است و تغيير صيغههايش در همين حرف ظاهر مىشود ، و معتقدند كه معنايش روى هم رفته « اخبرنى » و « اخبرونى » است ولى حق اين است كه معناى استفهامى آن محفوظ است و اين لازمهء معنايش مىباشد نه اصل آن . تفسير نمونه ، 5 / 231 پاورقى .