ترجمه :
هيچ جنبندهاى در زمين و پرندهاى كه با بالهاى خود پرواز مىكند ، نيست مگر آن كه آنها امّتهايى مثل شما هستند ، ما هيچ چيز را در كتاب فروگذار نكردهايم ، و آن گاه به سوى پروردگارشان محشور مىشوند . ( 38 )
آنان كه آيات ما را تكذيب كردهاند ، كر و لالند ، در تاريكيها قرار دارند ، هر كه را خدا بخواهد گمراه مىكند و هر كه را بخواهد ، بر راه راست قرار مىدهد . ( 39 )
تفسير :
وَ ما مِنْ دَابَّةٍ فِي الْأَرْضِ وَ لا طائِرٍ . . .
؛ خداوند در اين آيه ، تمام حيوانات را جمع كرده است ، زيرا آنها از دو حال خارج نيستند ، يا بر روى زمين حركت مىكنند ، و يا پرواز مىكنند .
إِلَّا أُمَمٌ أَمْثالُكُمْ
؛ همهء آنها گروههايى مانند شما هستند ، و مثل شما ، روزيها و مرگ و ميرها دارند و كارهايشان حساب و كتاب دارد .
بعضى گفتهاند ، وجه تشبيه اين است كه آنها هم مثل شما آفريدهء خدا و دليل بر يكتايى او هستند و مىميرند و محشور مىشوند .
ما فَرَّطْنا فِي الْكِتابِ
؛ هيچ چيز از اينها را در لوح محفوظ ، از نظر نينداختيم ، يعنى چنين نيست كه آن را ننوشته باشيم ، و ويژگيهاى هر كدام را كه بايد ثبت شده باشد ثبت نكرده باشيم .
بعضى گفتهاند : مراد به كتاب قرآن است ، زيرا خداى تعالى در قرآن تمام آنچه را از امور دين و دنيا كه به آن نياز هست ، به اجمال يا به تفصيل بيان كرده است .
ثُمَّ إِلى رَبِّهِمْ يُحْشَرُونَ
؛ تمام امّتها در پيشگاه پروردگارشان محشور مىشوند ، خداوند سزاى كارهايشان را مىدهد ، و از ظالم براى مظلوم انتقام مىگيرد .
اين آيه ، بيانگر عظمت قدرت و لطف تدبير خداوند در تمام آفريدههاست كه با همهء اختلاف در اجناس تحت نظارت او هستند و منافع و مضارّ هر كدام را با دقت