جستجو كن ] تا نشانهء ديگرى براى آنها بياورى و اگر خدا مىخواست ، آنها را بر هدايت گرد مىآورد پس تو از نادانان مباش . ( 35 )
تنها كسانى دعوت تو را اجابت مىكنند كه گوش شنوا دارند ، و مردگان را خداوند مبعوث مىكند و سپس به سوى او بازگردانيده مىشوند . ( 36 )
و گفتند : چرا از جانب پروردگارش آيهاى بر او ، نازل نشده است ، بگو : خداوند قادر است كه آيهاى نازل كند ، امّا بيشتر آنها نمىدانند . ( 37 )
تفسير :
وَ إِنْ كانَ كَبُرَ عَلَيْكَ إِعْراضُهُمْ
؛ پيامبر اكرم ، وقتى مىديد كه قومش از ايمان آوردن و پذيرش دين او ، دورى مىكنند ، بر او سخت مىآمد و آيه به همين مناسبت نازل شد ، و از همين قبيل است آيهء :
فَلَعَلَّكَ باخِعٌ نَفْسَكَ . . .
؛ « شايد تو خود را هلاك كنى . . . » ( كهف / 6 ) .
فَإِنِ اسْتَطَعْتَ . . .
؛ اگر مىتوانى در داخل زمين ، راهى و منفذى پيدا كنى كه از آن طريق به زير زمين نفوذ كنى تا براى كافران آيهاى پيدا كنى كه به آن ايمان بياورند يا راهى به آسمان بيابى كه آيهاى براى آنها بياورى ، پس اين كار را انجام بده ، يعنى اين كار براى تو ميسّر نيست . جواب « إن » كه « افعل » بوده ، حذف شده است .
برخى گفتهاند تقدير آيه اين است : فتأتيهم بآية افضل ممّا آتيناهم به : تا براى آنها آيهاى بالاتر از آنچه ما آوردهايم بياورى و منظور اين است كه آيهاى بالاتر از آن ، نيست .
وَ لَوْ شاءَ اللَّهُ لَجَمَعَهُمْ عَلَى الْهُدى
؛ اگر خدا مىخواست ، آنها را بر هدايت گرد مىآورد ، به اين طريق كه آنها را به وسيلهاى مجبور به ايمان آوردن كند ، امّا اين كار را نمىكند ، زيرا اين عمل ، خارج از حكمت است .
فَلا تَكُونَنَّ مِنَ الْجاهِلِينَ
؛ از كسانى مباش كه به اين امر آگاه نيستند و خلاف آن را