است . ( 34 )
تفسير :
قَدْ نَعْلَمُ
؛ كلمهء « قد » در اين جا به منزلهء « ربّما » است كه براى زيادتى فعل و كثرت آن مىآيد ، و ضمير در كلمهء « إنّه » ضمير شأن است .
لَيَحْزُنُكَ
؛ اين فعل ، به فتح ياء و ضمّ زا و نيز به ضمّ يا و كسر زاء خوانده شده است .
الَّذِي يَقُولُونَ
؛ مقصود از آنچه مىگويند كلماتى از قبيل شاعر ، و مجنون ، و ساحر و كذّاب است كه كافران دربارهء پيامبر بزرگوار مىگفتند .
فَإِنَّهُمْ لا يُكَذِّبُونَكَ
؛ اين فعل با تشديد و تخفيف هر دو خوانده شده : از باب تفعيل و افعال : « كذّبه » ؛ او را به دروغگويى نسبت داد . « أكذبه » ، او را دروغگو دانست ، براى اين آيه دو معنا ذكر شده است .
الف : در واقع ، تكذيب دشمنان متوجّه تو نيست بلكه متوجّه خداست ، چرا كه تو پيامبر او هستى كه با دادن معجزات تو را تصديق كرده است .
بنا بر اين تكذيب كردن تو ، به تكذيب خداوند و انكار آيات او ، برمىگردد ، و اين آيه به عنوان دلدارى براى پيامبر نازل شده است .
ب : معناى ديگرى كه براى اين آيه ذكر شده اين است : دشمنان تنها با زبان تو را تكذيب مىكنند نه با دلهايشان ، مثل آيهء شريفه :
وَ جَحَدُوا بِها وَ اسْتَيْقَنَتْها أَنْفُسُهُمْ
؛ « آيات خدا را انكار كردند ، در حالى كه ( در دل ) يقين به آن داشتند » ( نمل / 14 ) .
وَ لكِنَّ الظَّالِمِينَ
؛ با توجّه به ما قبل آيه ممكن بود ، اسم « لكنّ » را با ضمير بياورد امّا اسم ظاهر آورده ، تا دلالت كند بر اين كه كافران به علّت انكار آيات خدا ، ستمكار هستند .
كسى اين آيه را نزد امير مؤمنان قرائت كرد ، حضرت فرمود : « نه ، به خدا سوگند پيامبر را تكذيب كردند » امّا ، معناى « لا يكذّبونك » اين است : كه كافران نمىتوانند