پايان مراسم حج ، اصلاح شود و در خبر آمده است كه : اگر مردم يك سال حج را ترك كنند ، هلاك مىشوند .
وَ الشَّهْرَ الْحَرامَ
؛ و ماهى كه حج در آن انجام مىشود و منظور ذيحجّة است . و گفتهاند ؛ مقصود از « شهر حرام » جنس چهار ماه حرام است كه يكى از آنها ( ماه رجب ) جدا و سه ماه ديگر متوالى است .
« وَ الشَّهْرَ الْحَرامَ »
عطف است بر « الكعبة » چنان كه مىگويى : ظننت زيدا منطلقا و عمرا .
وَ الْهَدْيَ وَ الْقَلائِدَ
؛ يعنى ، و بخصوص قربانى قلادهدار ، زيرا ثواب آن بيشتر است .
ذلِكَ
؛ اشاره است به پايه و اساس قرار دادن كعبه براى مردم ،
« لِتَعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ »
تا بدانيد كه خداوند به هر چيزى داناست و مىداند از آنچه شما را بدان امر كرده چه چيز شما را اصلاح مىكند .
ما عَلَى الرَّسُولِ إِلَّا الْبَلاغُ
؛ در اين جمله نوعى تهديد وجود دارد ، و اشاره به اين است كه آنچه بر پيامبر واجب بود ابلاغ كند كرده است و بر شما اتمام حجّت شد و بهانهاى براى كوتاهى كردن در انجام وظيفهء خود نداريد .
قُلْ لا يَسْتَوِي الْخَبِيثُ وَ الطَّيِّبُ وَ لَوْ أَعْجَبَكَ كَثْرَةُ الْخَبِيثِ
؛ يعنى ، به آنها بگو حلال و حرام ، درستكار و بدكار ، آيين صحيح و فاسد مساوى نيستند ، و از كثرت كارهاى حرام شگفتزده نشوند تا در نتيجه آنها را به خاطر زياد بودنشان بر كارهاى حلالى كه كماند ، ترجيح دهيد .
فَاتَّقُوا اللَّهَ
؛ از ( مخالفت ) خدا بپرهيزيد و كارهاى حلال را هر چند اندك باشند ، بر كارهاى حرام گرچه زياد باشند ، ترجيح دهيد .
[ سوره المائدة ( 5 ) : آيات 101 تا 102 ]
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَسْئَلُوا عَنْ أَشْياءَ إِنْ تُبْدَ لَكُمْ تَسُؤْكُمْ وَ إِنْ تَسْئَلُوا عَنْها حِينَ يُنَزَّلُ الْقُرْآنُ تُبْدَ لَكُمْ عَفَا اللَّهُ عَنْها وَ اللَّهُ غَفُورٌ حَلِيمٌ ( 101 ) قَدْ سَأَلَها قَوْمٌ مِنْ قَبْلِكُمْ ثُمَّ أَصْبَحُوا بِها كافِرِينَ ( 102 )