ترجمه
اى بنى اسرائيل نعمتهايى را كه به شما ارزانى داشتيم به خاطر بياوريد و نيز به ياد بياوريد كه من شما را بر جهانيان برترى بخشيدم . ( 47 )
و از آن روز بترسيد كه كسى به جاى ديگرى مجازات نمىشود و نه شفاعت پذيرفته مىشود و نه غرامت و بدل قبول خواهد شد و نه يارى مىشوند . ( 48 )
تفسير :
« وَ أَنِّي فَضَّلْتُكُمْ »
عطف بر « نعمتى » و در محلّ نصب است و معناى آيه چنين است : نعمتهاى مرا و اين كه شما را بر جهانيان برترى دادهام به ياد آوريد . منظور از
« عَلَى الْعالَمِينَ »
اين است كه شما را بر تودههاى بسيار مردم برترى دادم « 1 » مانند آيهء شريفه
بارَكْنا فِيها لِلْعالَمِينَ
: « آن سرزمين را مايه بركت براى جهانيان قرار داديم » ( انبياء / 71 ) [ اين آيه درباره ابراهيم ( ع ) و برادرزادهاش لوط مىباشد ] . گفته مىشود : رايت عالما من الناس و منظور اين است كه مردم بسيارى را ديدم . برخى گفتهاند معناى آيه چنين است : من شما را در موارد خاصّى همچون فرو فرستادن « من و سلوى » و معجزات فراوانى مانند شكافتن دريا و غرق كردن فرعون و پيامبران بسيارى كه در ميان شما مبعوث كردم ، برترى دادم .
وَ اتَّقُوا يَوْماً لا تَجْزِي
؛ منظور از « يوم » روز قيامت است كه هيچ كس ، [ به كار ديگرى نمىخورد و ] حق واجبى را كه از جانب خداوند يا مردم بر او واجب شده است ، ادا نمىكند ، مانند اين آيهء شريفه كه :
لا يَجْزِي والِدٌ عَنْ وَلَدِهِ وَ لا مَوْلُودٌ هُوَ جازٍ عَنْ والِدِهِ شَيْئاً
؛ « هيچ پدرى را به جاى فرزند و هيچ فرزندى را به جاى پدر پاداش و كيفر ندهند » ( لقمان / 33 ) .
جمله لا يجزى نفس عن نفس شيئا در محل نصب و صفت براى « يوما » است و ضمير عايد به موصوف حذف شده است ، و تقدير آيه چنين است : لا تجزى
هامش
( 1 ) - زيرا بدون شك امّت اسلام بالاترين امتهاست ، به شهادت آيهء كريمهءكُنْتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ؛ « شما ( مسلمانان واقعى ) نيكوترين امّتى هستيد كه بر آن ( امر به معروف و نهى از منكر ) قيام كردند » ( آل عمران / 110 ) . ترجمه تفسير مجمع البيان ، ج 1 ، ص 163 . - م .