قالُوا أَ لَمْ نَكُنْ مَعَكُمْ
؛ گويند ، مگر ما در جنگ با دشمنان پشتيبان و همراه شما نبوديم ؟ ! بنا بر اين ما در غنايم سهيم بدانيد .
قالُوا أَ لَمْ نَسْتَحْوِذْ عَلَيْكُمْ
؛ منافقان به كفار گويند : آيا ما اسباب غلبهء شما را بر مسلمانان فراهم نساختيم ؟ و با اين كه توان كشتن شما را داشتيم شما را به حال خود رها نكرديم ؟
وَ نَمْنَعْكُمْ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ
؛ و آيا شما را از خطر مسلمانان باز نداشتيم ؟ به طورى كه آسيبى از ناحيهء آنان به شما نرسد ؟ ما در حمايت و پشتيبانى آنها بر ضدّ شما سهل انگارى كرديم و شما را از اسرارشان آگاه ساختيم و خبرهاى آنان را به اطلاع شما رسانديم بنا بر اين حق ما را به رسميّت بشناسيد .
در اين آيه براى بزرگ شمردن مقام مسلمانان و ناچيز دانستن بهره كفّار ، از پيروزى مسلمانان به « فتح » و از پيروزى كفّار به « نصيب » تعبير شده است .
فَاللَّهُ يَحْكُمُ بَيْنَكُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ
؛ اى مؤمنان ، خدا در قيامت ميان شما و منافقان به حق حكم خواهد كرد ، آن گاه شما را به بهشت و آنان را به دوزخ وارد مىكند .
إِنَّ الْمُنافِقِينَ يُخادِعُونَ اللَّهَ
؛ يعنى منافقان با خدا عمل خدعه كنندگان را انجام مىدهند به اين معنا كه آنان تظاهر به ايمان مىكنند و كفر خود را پنهان مىدارند .
وَ هُوَ خادِعُهُمْ
؛ از باب خادعته فخدعته است ؛ يعنى خداوند با آنان مانند شخص چيره دست در خدعه رفتار مىكند ، چنان كه در دنيا جان و مال آنان را حفظ كرده ولى در آخرت قعر دوزخ را برايشان مهيّا ساخته است .
قامُوا كُسالى
؛ ( و چون به نماز برخيزند ) با بىحالى نماز مىگزارند ، نه از روى شوق و علاقه .
يُراؤُنَ النَّاسَ
؛ آنان در نمازشان قصد ريا و خودنمايى مىكنند ،
وَ لا يَذْكُرُونَ اللَّهَ إِلَّا قَلِيلًا
؛ و نماز نمىخوانند مگر اندكى ، زيرا آنان دور از چشم مردم هرگز نماز را به پا نمىدارند و آشكارا نيز بندرت نماز مىگزارند . و يا منظور اين است كه آنان جز بندرت خدا را حمد و تسبيح نمىگويند .