اين كه گفته مىشود : أعجبنى زيد و كرمه ؛ بنا بر اين ، فى يتامى النساء ؛ متعلّق به « يتلى » است .
و مىتوان گفت
فِي يَتامَى النِّساءِ
؛ بدل است از « فيهن » و اين تركيب اضافى يعنى يتامى النساء ؛ كه متضمّن معناى « من » است مانند : ثوب خز و سحق عمامة .
اللَّاتِي لا تُؤْتُونَهُنَّ ما كُتِبَ لَهُنَّ
؛ يعنى دختران يتيمى كه آنچه از ميراث بر ايشان معيّن شده به آنان نمىدهيد .
در جاهليت رسم بر اين بود ، مردى كه دختر يتيمى را سرپرستى مىكرد او و ثروتش را به خود نسبت مىداد و چنانچه آن دختر زيبا بود با او ازدواج مىكرد ولى اگر زشت بود جلو ازدواج او را مىگرفت تا زمانى كه مىمرد و اموال او را به ارث مىبرد .
وَ تَرْغَبُونَ أَنْ تَنْكِحُوهُنَّ
؛ در معناى اين جمله دو احتمال است :
1 - يعنى شما تمايل داريد كه به خاطر زيبايى و ثروتشان با آنها ازدواج كنيد .
2 - شما به خاطر زشتى آنها از ازدواج با ايشان خوددارى مىكنيد .
وَ الْمُسْتَضْعَفِينَ مِنَ الْوِلْدانِ
؛ اين جمله عطف بر يتامى النساء و مجرور است .
در جاهليّت فقط مردانى كه متصدّى امور بودند ارث مىبردند و زنان و كودكان از آن محروم بودند . و معناى آيه اين است كه خدا دربارهء زنان يتيم و اطفال ناتوان حكم مىكند كه حقوقشان را بدهيد
وَ أَنْ تَقُومُوا لِلْيَتامى بِالْقِسْطِ
؛ و نيز خداوند حكم مىكند كه نسبت به يتيمان در مورد جانها و ميراثهايشان عادلانه رفتار كنيد و حقّ هر صاحب حقّى را بدهيد ، صغير باشد يا كبير ، دختر باشد يا پسر .
وَ ما تَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ
؛ شما مؤمنان هر گونه عدالت و نيكى كه درباره يتيمان و زنان انجام دهيد خداى سبحان بدان آگاه است و پاداش عملتان نزد او ضايع نمىشود .