ترجمه
و هنگامى كه نماز را به پايان رسانديد خدا را ياد كنيد در حال ايستادن و نشستن و به هنگامى كه به پهلو خوابيدهايد ؛ و هر گاه آرامش يافتيد ( و حالت خوف زايل گشت ) نماز را ( به صورت معمول ) انجام دهيد ، زيرا نماز وظيفهء ثابت و معيّنى براى مؤمنان است ( 103 )
و از تعقيب دشمن سست نشويد ( چه اين كه ) اگر شما درد و رنج مىبينيد آنها نيز همانند شما درد و رنج مىبينند ، ولى شما اميدى از خدا داريد كه آنها ندارند و خداوند دانا و حكيم است . ( 104 )
تفسير :
هر گاه بخواهيد در حال خوف و نبرد نماز بخوانيد ، آن را به جا آوريد :
قِياماً
؛ ايستاده و با شمشير .
قُعُوداً
؛ در حال نشسته و به هيأت تيراندازان .
وَ عَلى جُنُوبِكُمْ
؛ و به پهلو هر گاه بر اثر زخم و جراحت از پا درآمدهايد .
فَإِذَا اطْمَأْنَنْتُمْ
؛ هر گاه آتش جنگ فرو نشست و شما استقرار و آرامش يافتيد .
فَأَقِيمُوا الصَّلاةَ
؛ نماز را با تمام آداب و شرايط به جا آوريد .
إِنَّ الصَّلاةَ كانَتْ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ كِتاباً مَوْقُوتاً
؛ نمازى كه بر مؤمنان واجب شده انجام آن محدود به اوقاتى است كه بر شما جايز نيست آن را خارج از وقتش به جا آوريد ، در حال خوف باشيد يا آرامش . گفتهاند : معناى آيه اين است ؛ هنگامى كه نماز خوف را به پايان رسانديد ، در تمام احوال اعمّ از ايستاده و نشسته و خوابيده ، پيوسته خدا را ياد كنيد و در حالى كه تكبير و تهليل مىگوييد از او طلب نصرت و يارى نماييد . و هر گاه نماز را به پا داشتيد آن را تمام كنيد .
وَ لا تَهِنُوا
؛ در تعقيب كفّار سستى نورزيد . سپس براى اين كه حجّت را بر مسلمانان تمام كند فرموده :
إِنْ تَكُونُوا تَأْلَمُونَ فَإِنَّهُمْ يَأْلَمُونَ
؛ يعنى رنج كشيدن از درد و جراحت مختص شما نيست ؛ كفّار نيز در اين امر با شما شريكند . اگر به شما زخم و جراحتى وارد شود به آنان نيز همچون شما وارد مىشود . و در همان حال خود را دلير نشان