فَتَبَيَّنُوا
؛ امر به تحقيق و بررسى تكرار شده تا تأكيدى براى مسلمانان باشد .
[ سوره النساء ( 4 ) : آيات 95 تا 96 ]
لا يَسْتَوِي الْقاعِدُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ غَيْرُ أُولِي الضَّرَرِ وَ الْمُجاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ بِأَمْوالِهِمْ وَ أَنْفُسِهِمْ فَضَّلَ اللَّهُ الْمُجاهِدِينَ بِأَمْوالِهِمْ وَ أَنْفُسِهِمْ عَلَى الْقاعِدِينَ دَرَجَةً وَ كُلاًّ وَعَدَ اللَّهُ الْحُسْنى وَ فَضَّلَ اللَّهُ الْمُجاهِدِينَ عَلَى الْقاعِدِينَ أَجْراً عَظِيماً ( 95 ) دَرَجاتٍ مِنْهُ وَ مَغْفِرَةً وَ رَحْمَةً وَ كانَ اللَّهُ غَفُوراً رَحِيماً ( 96 )
ترجمه :
افراد با ايمانى كه بدون بيمارى و ناراحتى از جهاد بازنشستند با مجاهدانى كه در راه خدا با مال و جان جهاد كردند يكسان نيستند . خداوند مجاهدانى را كه با مال و جان خود جهاد نمودند بر قاعدان برترى بخشيده به هر يك از اين دو دسته ( به نسبت اعمال نيكشان ) وعدهء پاداش نيك داده و مجاهدان را بر قاعدان برترى و پاداش عظيمى بخشيده است ( 95 )
درجات ( مهمّى ) از ناحيهء خداوند و آمرزش و رحمت ( نصيب آنان مىگردد ) و ( اگر لغزشهايى داشتهاند ) خداوند آمرزنده و مهربان است . ( 96 )
تفسير :
غَيْرُ أُولِي الضَّرَرِ
؛ بر دو وجه قرائت شده است :
1 - به رفع « غير » بنا بر اين كه صفت براى « القاعدون » باشد .
2 - به نصب « غير » بنا بر اين كه استثنا يا حال از « القاعدون » باشد .
ضرر ؛ مرض يا آفت است از قبيل كورى ، لنگى يا نقص عضو و مانند اينها .
[ شأن نزول ] :
از ابن عباس نقل شده كه آيه دربارهء شركت كنندگان در جنگ بدر و كسانى است كه از شركت در آن خوددارى كردند . و از مقاتل [ بن سليمان ] نقل شده كه آيه دربارهء كسانى است كه در جنگ تبوك شركت نكردند .