ارث ببرند و ( نيز ) كسانى كه با آنها پيمان بستهايد نصيبشان را بپردازيد .
خداوند بر هر چيز شاهد و ناظر است ( 33 )
مردان سرپرست و خدمتگزار زنانند به خاطر برتريهايى كه ( از نظر نظام اجتماع ) خداوند براى بعضى نسبت به بعضى ديگر قرار داده است و به خاطر ( انفاقهايى كه از اموالشان ( در مورد زنان ) مىكنند ، و زنان صالح ، آنها هستند كه متواضعند و در غياب ( همسر خود ) حفظ اسرار و حقوق او را در مقابل حقوقى كه خدا براى آنان قرار داده ، مىكنند ، » و ( امّا ) آن دسته از زنان را كه از طغيان و مخالفتشان بيم داريد پند و اندرز دهيد و ( اگر مؤثر واقع نشد ) در بستر از آنها دورى نماييد و ( اگر آن هم مؤثر نبود ) آنها را تنبيه كنيد ؛ و اگر از شما پيروى كردند به آنها تعدى نكنيد ( و بدانيد ) خداوند بلند مرتبه و بزرگ است ( و قدرت او بالاترين قدرتهاست ) . ( 34 )
تفسير :
بار ديگر قرآن به مسائل ارث برگشته و مىفرمايد :
وَ لِكُلٍّ جَعَلْنا مَوالِيَ
؛ يعنى براى هر يك از زنان و مردان وارثانى قرار دادهايم كه به ميراثشان از ديگران سزاوارترند .
مِمَّا تَرَكَ الْوالِدانِ وَ الْأَقْرَبُونَ
؛ از آنچه پدر و مادر و خويشاوندان به جاى گذاشتهاند ارث مىبرند .
وَ الَّذِينَ عَقَدَتْ أَيْمانُكُمْ
؛ هم پيمانان شما نيز داراى ورثهاى هستند كه به ارث بردن از ايشان سزاوارترند و از آنها ارث مىبرند . اين عبارت عطف است بر « الولدان و الأقربون » و ضمير در « فأتوهم » به « موالى » بر مىگردد . و مىتوان گفت در « ترك » ضميرى مستتر است كه به « لكلّ » بر مىگردد . و الولدان و الأقربون ، « موالى » را تفسير مىكند و گويى سؤال شده : « موالى » چه كسانى هستند ؟ گفته شده : پدر و مادر و خويشاوندان .
الَّذِينَ عَقَدَتْ أَيْمانُكُمْ
مبتدا و متضمّن معناى شرط است ، از اين رو خبر آن
« فَآتُوهُمْ نَصِيبَهُمْ »
با فاء جزا آمده است ، و مقصود خويشاوندان هم پيمانان است ، [ در دوران جاهليت ] شخص با ديگرى پيمان بسته مىگفت : خون من خون تو ،