تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تفسير جوامع الجامع (فارسى) — صفحة 551

مساهمون:

ص٥٥١
گناه بزرگى شوند ، از اين رو سرپرستى كردن يتيمان مشكلات و تنگناهايى را برايشان به وجود آورده بود . قبل از اسلام معمول بود كه برخى از مردان حجاز تا ده زن و يا كمتر در اختيار داشتند ؛ در نتيجه قادر به رعايت حقوق آنان نبودند . آيهء فوق به آنان دستور مىدهد كه اگر مىترسيد عدالت را در مورد اموال يتيمان رعايت نكنيد و از اين بابت خود را در تنگنا مىبينيد ، از رعايت نكردن عدالت در مورد همسران خود و ترك مساوات ميان آنان نيز بترسيد ، زيرا هر كس از گناهى توبه كرد و سپس آن را مرتكب شد ، توبه كنندهء واقعى نيست . گفته‌اند : معناى آيه اين است كه اگر از ظلم كردن در حق يتيمان مىترسيد ، از زنا كردن نيز بترسيد .
فَانْكِحُوا ما طابَ لَكُمْ مِنَ النِّساءِ
؛ پس با زنان ديگر كه بر شما حلالند ، ازدواج كنيد ، و پيرامون زنانى كه ازدواج با آنها بر شما حرام است نرويد .
مَثْنى وَ ثُلاثَ وَ رُباعَ
؛ اين كلمات محلا منصوبند بنا بر حال بودن ، و تقدير آيه اين است : فانكحوا الطيبات لكم من النساء معدودات هذا العدد ثنتين ثنتين و ثلاثا ثلاثا و أربعا أربعا ؛ و چون آيه خطاب به تمام مسلمانان است ، تكرار عدد دو و سه و چهار لازم شمرده شده ، تا هر يك از كسانى را كه مىخواهند دو يا سه و يا چهار همسر داشته باشند شامل شود و بر عدد مورد نظر آنان اطلاق گردد . اين تكرار مانند آن است كه به گروهى از افراد بگويى : اقسموا هذا المال و هو الف درهم بينكم درهمين درهمين و ثلاثة ثلاثة و أربعة أربعة ، و اگر اعداد تكرار نمىشد مفهومى نداشت و اگر « أو » را به جاى « واو » به كار مىبردى و مىگفتى : أو ثلاثة ثلاثة أو أربعة أربعة به آنها اعلان كردى كه تقسيم آن مال جز به يكى از اين تقسيمات براى آنها جايز نيست ولى « واو » دلالت دارد بر اين كه مىتوان بين چند نوع تقسيم جمع كرد .
فَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تَعْدِلُوا فَواحِدَةً
؛ و اگر مىترسيد از اين كه عدالت را دربارهء همين تعداد از همسرانتان رعايت نكنيد ، چنان كه اين خوف را در مورد پيش از اين