[ مهاجر ] نامى برده نمىشود ، آن گاه اين آيه نازل شد .
فَالَّذِينَ هاجَرُوا
؛ آنان كه از خانه و وطن خود هجرت كردند و براى حفظ دينشان از محل فتنه و آشوب به سوى خدا رفته و به او پناه بردند .
وَ أُخْرِجُوا مِنْ دِيارِهِمْ
؛ و از شهر و ديار خويش كه در آن متولّد شده و رشد كردهاند بيرون رانده شدند .
وَ أُوذُوا فِي سَبِيلِي
؛ و در راه دين من آزار ديدهاند .
وَ قاتَلُوا وَ قُتِلُوا
؛ و با مشركان جنگيدند و به شهادت رسيدهاند . « و قتلوا و قاتلوا » نيز قرائت شده است ، زيرا جايز است معطوف به « واو » در معنا مقدّم باشد ، هر چند در لفظ مؤخّر است . و مىتوان گفت منظور اين است كه هر چند تعدادى از افرادشان كشته شدند ، آنها به جنگ ادامه داده و سست نشدند .
« ثوابا » در موضع مصدر و براى تأكيد و به معناى « إثابة من عند اللَّه » است ، زيرا جمله «
لَأُكَفِّرَنَّ عَنْهُمْ سَيِّئاتِهِمْ وَ لَأُدْخِلَنَّهُمْ
» به معناى « لأثيبنهم » است ، يعنى من به آنان پاداش خواهم داد .
عِنْدَهُ حُسْنُ الثَّوابِ
؛ مثال است ، يعنى پاداش الهى ، پاداشى مختصّ خود اوست و از قدرت و فضلش سرچشمه مىگيرد ، به گونهاى كه هيچ كس جز او قادر به اعطاى چنين پاداشى نيست چنان كه شخصى مىگويد : عندى ما تريد ، و منظورش اين است كه آنچه مخاطب وى مىخواهد اختصاص به او دارد و در تملّك اوست ، هر چند در آن هنگام خواسته و مطلوب وى در نزدش نباشد .
[ سوره آلعمران ( 3 ) : آيات 196 تا 198 ]
لا يَغُرَّنَّكَ تَقَلُّبُ الَّذِينَ كَفَرُوا فِي الْبِلادِ ( 196 ) مَتاعٌ قَلِيلٌ ثُمَّ مَأْواهُمْ جَهَنَّمُ وَ بِئْسَ الْمِهادُ ( 197 ) لكِنِ الَّذِينَ اتَّقَوْا رَبَّهُمْ لَهُمْ جَنَّاتٌ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ خالِدِينَ فِيها نُزُلاً مِنْ عِنْدِ اللَّهِ وَ ما عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ لِلْأَبْرارِ ( 198 )