تفسير :
لَقَدْ مَنَّ اللَّهُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ
؛ خداوند بر كسانى از قوم پيامبر كه به واسطهء او ايمان آوردند ، منت نهاد و علت اين كه خداوند خصوص مؤمنان را ذكر كرده [ با اين كه محمد ( ص ) بر همه جهانيان مبعوث شده ] اين است كه فقط آنها از بعثت پيامبر ( ص ) بهره مىگيرند .
إِذْ بَعَثَ فِيهِمْ رَسُولًا مِنْ أَنْفُسِهِمْ
؛ آن گاه كه در ميان ايشان پيامبرى از جنس عرب مانند خودشان ، برانگيخت ، برخى گفتهاند : « من أنفسهم » ، يعنى از فرزندان اسماعيل ، چنان كه اعراب از فرزندان اسماعيل بودند .
و دليل منّت نهادن خداوند بر مؤمنان در برانگيختن پيامبرى از جنس خودشان ، اين است كه چون زبانشان يكى است ، آنان به راحتى مىتوانند آنچه بايد بياموزند از او فرا گيرند . و علاوه بر اين ، براى آنان افتخار است كه پيامبر از خودشان باشد ، چنان كه در اين آيه مىفرمايد :
وَ إِنَّهُ لَذِكْرٌ لَكَ وَ لِقَوْمِكَ
؛ « و - بدان كه - قرآن براى تو و - مؤمنان - قومت شرف و بلندى نام است » ( زخرف / 44 ) و روايت شده است كه در قرائت فاطمه زهراء عليها سلام « من أنفسهم » به معناى « من أشرفهم » ( از شريفترين آن قوم ) است .
يَتْلُوا عَلَيْهِمْ آياتِهِ
؛ آيات خدا را بر آنها كه از مردم جاهليّت بوده و چيزى از وحى را نشنيده بودند ، تلاوت مىكند .
وَ يُزَكِّيهِمْ وَ يُعَلِّمُهُمُ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ
؛ و آنها را از پليدى و آلودگى كفر پاك مىكند و به آنان كه از نادانترين مردم و بيگانهترين آنها نسبت به تحصيل علوم بودند ، « قرآن » و « سنّت » مىآموزد .
وَ إِنْ كانُوا مِنْ قَبْلُ لَفِي ضَلالٍ مُبِينٍ
؛ و اگر چه پيش از بعثت رسول خدا در گمراهى آشكارى بودند .
« إن » مخفّف از « إن » مشدّده است ، و لام [ واقع پس از آن ] ميان آن و « إن » نافيه ، فرق مىگذارد و تقدير آن و إنّ الشأن و الحديث كانوا من قبل لفى ضلال مبين